Ta strona nie może być wyświetlana w ramkach

Przejdź do strony

Jeśli znajdziesz błąd ortograficzny lub merytoryczny, powiadom mnie, zaznaczając tekst i naciskając Ctrl + Enter.

Decymacja – surowa kara w rzymskim wojsku

Ten wpis dostępny jest także w języku: angielski (English)

Decimation
Decymacja

Zdziesiątkowanie (lub decymacja od słowa decimatio) było jedną z najsłynniejszych i najbardziej surowych kar, jakie stosowano wobec tchórzliwej bądź zbuntowanej grupy żołnierzy w armii rzymskiej.

Oddział skazany na zdziesiątkowanie (np. kohorta) był dzielony na grupy żołnierzy po dziesięciu. Każdy losował losy (tzw. sortition) i ten któremu się nie powiodło (miał najkrótszą słomę) zostawał zabity przez swoich dziewięciu towarzyszy poprzez ukamienowanie, bądź ubicie pałkami (tzw. fustuarium). Ci którzy przeżyli otrzymywali jęczmień zamiast pszenicy i karani byli dodatkowo kwaterowaniem poza umocnionym obozem do czasu, aż zmazali swoje przewiny w walce.

Co jest jednak istotne, kara ta nie była jedynie wykonywana na szeregowych legionistach – uwzględniała także centurionów i chorążych. Ze względu na poważne osłabienie stanu osobowego w praktyce dziesiątkowanie nie było nadużywane na przestrzeni dziejów.

Najwcześniej odnotowana decymacja miała miejsce w 471 roku p.n.e. Wówczas to rzymskie wojska zostały ukarane za dezercję w trakcie walk z Wolskami. Wspomina o tym Tytus Liwiusz w swoim dziele Ab urbe condita (II.59).

Zdziesiątkowanie zastosował także Marek Licyniusz Krassus w 71 roku p.n.e. w trakcie powstania Spartakusa. W ich wyniku zginęło około 50 osób po poddaniu decymacji kohortę. Juliusz Cezar wykorzystał groźbę decymacji swojego IX legionu – w trakcie wojny z Pompejuszem – aby uspokoić buntownicze nastroje.

Opis decymacji pozostawił nam m.in. Plutarch. W trakcie wojny z Partami w roku 36 p.n.e. zastosował ją Antoniusz.

Tutaj tymczasem Medowie dokonali wypadu na nasyp i obrońcom jego napędzili strachu. Zdenerwowany tym Antoniusz zastosował wobec tchórzących karę dziesiątkowania: podzielił ich na dziesiątki i z każdej jednego, wyznaczonego losem, stracił. A pozostałym kazał wydać przydział jęczmienia zamiast pszenicy.

Plutarch z Cheronei, Antoniusz, 39

W roku 39 p.n.e. Domicjusz Kalwinus – jako prokonsul Hiszpanii – prowadził działania wojenne przeciwko plemionom iberyjskim. W jednej z bitew zginął wysoki rangą oficer, co jak się okazało wynikało z tchórzostwa podległych mu centurii. Kalwinus podjął decyzję o decymacji dwóch centurii, w wyniku której poległ najważniejszy centurion w oddziale primus pilus Vibilius.

Decymacja stosowana była także w okresie cesarstwa. Wykorzystał ją m.in. Oktawian August w roku 17 p.n.e. czy Galba w trakcie dojścia do władzy. Cesarz Makrynus (panował w latach 217-218 n.e.) wprowadził „lżejszą” formę decymacji – centesimatio, czyli zabicie co setnego żołnierza.

Źródła wykorzystane
  • Michał N. Faszcza, Bunty w późnorepublikańskich armiach rzymskich (88-30 przed Chr.)
  • Davide Salvo, The decimatio in the Roman World

IMPERIUM ROMANUM potrzebuje Twojego wsparcia!

Aby portal mógł istnieć i się dalej rozwijać potrzebne jest finansowe wsparcie. Nawet najmniejsze kwoty pozwolą mi opłacić dalsze poprawki, ulepszenia na stronie oraz serwer. Wierzę w to, że będę mógł liczyć na szersze wsparcie, które pozwoli mi jeszcze bardziej poświęcić się mojej pracy i pasji, maksymalnie usprawniać stronę oraz ukazywać świat antycznych Rzymian w interesującej formie.

Wesprzyj IMPERIUM ROMANUM!

Nowości ze świata antycznego Rzymu

Jeżeli chcesz być na bieżąco z nowościami na portalu oraz odkryciami ze świata antycznego Rzymu, zapisz się do newslettera.

Zapisz się do newslettera!

Księgarnia rzymska

Zapraszam do kupowania ciekawych książek poświęconych historii antycznego Rzymu i starożytności. Czytelnikom przysługuje rabat na wszelkie zakupy (hasło do rabatu: imperiumromanum).

Zajrzyj do księgarni

Raport o błędzie

Poniższy tekst zostanie wysłany do naszych redaktorów