Ta strona nie może być wyświetlana w ramkach

Przejdź do strony

Jeśli znajdziesz błąd ortograficzny lub merytoryczny, powiadom mnie, zaznaczając tekst i naciskając Ctrl + Enter.

Iberia czy Iberia?

Ten wpis dostępny jest także w języku: angielski (English)

Kolchida i Iberia w IV-III wieku p.n.e. - ukazane na mapie z roku 1833, autorstwa Félixa Delamarche'a
Kolchida i Iberia w IV-III wieku p.n.e. - ukazane na mapie z roku 1833, autorstwa Félixa Delamarche'a.

Dzisiejszy obszar Hiszpanii i Portugalii zanany jest jako Półwysep Iberyjski, czy też prościej – Iberia. Nazwę tę znano już w starożytności. Jednakże, w tamtych czasach odnosiła się ona również do rejonu odległego o prawie cztery tysiące kilometrów – współczesnej Gruzji…

Tak naprawdę w obu przypadkach istnieje wiele koncepcji dotyczących etymologii nazwy Iberia, z powodu braku rozstrzygających argumentów warto pokrótce wymienić jedynie te najważniejsze. Jeśli chodzi o Półwysep Iberyjski, to najczęściej odnoszą się one do rzeki Ebro – zwanej po grecku Iberos a po łacinie Hiberus (Polibiusz wspomina, że lokalna nazwa to Iber). Istnieją teorie odnoszące się do baskijskich wyrazów ibar (dolina) i ibai (rzeka), nie ma jednak ostatecznych dowodów na to, że nazwa rzeki Ebro wywodzi się od tych słów. Pewne jest, że do nazwy rzeki odniesiono się w traktacie między Rzymianami a Kartaginą w roku 226 przed naszą erą. W późniejszych czasach, w miarę wzrostu zainteresowania Rzymian terytoriami podbitymi przez Kartaginę, zaczęto używać nazwy Hispania, która następnie weszła do oficjalnego użycia w ramach nazewnictwa prowincji rzymskich, choć przez długi czas obie nazwy (Iberia i Hispania) funkcjonowały równolegle.

W przypadku Iberii leżącej na terenach późniejszej Gruzji nazwa wywodzi się prawdopodobnie od słów armeńskich, spokrewnionych z wyrazami z języków kartwelskich, lub też terminów Kolchidzkich określających terytoria leżące „po drugiej stronie” Gór Lichskich (w stosunku do Kolchidy). Już pisarze starożytni błędnie wywodzili wzajemne pokrewieństwo ludów z obu regionów, a dopiero niedawno powszechnie odrzucono jakiekolwiek związki pomiędzy Baskami a ówczesnymi mieszkańcami dzisiejszej Gruzji. Nazwę Iberia stosowano nadal już po podbojach sasanidzkich aż do czasów średniowiecza i utworzenia Gruzińskiego Kościoła Prawosławnego.

W tym temacie należy jeszcze dodać, że mimo nazwy mogącej kojarzyć się z Gruzją, Wergiliusz odnosił się w swoich Georgikach do Iberów z półwyspu, nie Kaukazu (Georgiki – poemat o tematyce rolniczej, ang. Georgia – Gruzja). A sama Iberia kaukaska graniczyła na wschodzie z Albanią, zupełnie różną od współczesnej Albanii leżącej na Bałkanach…

Autor: Jakub Ernt
Źródła wykorzystane
  • Jeorgiki Wirgilowskie do Mecenasa. Wiersz dydaktyczny o ziemiaństwie, czyli o gospodarstwie wiejskim księgi cztery, Księgarnia Akademicka, 2011
  • Harry Sidebottom, Wojownik Rzymu IV: Wrota Kaspijskie, Rebis, 2012
  • Słownik Kultury Antycznej, praca zbiorowa, wydanie VI, Wiedza Powszechna Warszawa, 1989

IMPERIUM ROMANUM potrzebuje Twojego wsparcia!

Aby portal mógł istnieć i się dalej rozwijać potrzebne jest finansowe wsparcie. Nawet najmniejsze kwoty pozwolą mi opłacić dalsze poprawki, ulepszenia na stronie oraz serwer. Wierzę w to, że będę mógł liczyć na szersze wsparcie, które pozwoli mi jeszcze bardziej poświęcić się mojej pracy i pasji, maksymalnie usprawniać stronę oraz ukazywać świat antycznych Rzymian w interesującej formie.

Wesprzyj IMPERIUM ROMANUM!

Nowości ze świata antycznego Rzymu

Jeżeli chcesz być na bieżąco z nowościami na portalu oraz odkryciami ze świata antycznego Rzymu, zapisz się do newslettera.

Zapisz się do newslettera!

Księgarnia rzymska

Zapraszam do kupowania ciekawych książek poświęconych historii antycznego Rzymu i starożytności. Czytelnikom przysługuje rabat na wszelkie zakupy (hasło do rabatu: imperiumromanum).

Zajrzyj do księgarni

Raport o błędzie

Poniższy tekst zostanie wysłany do naszych redaktorów