Ta strona nie może być wyświetlana w ramkach

Przejdź do strony

Jeśli znajdziesz błąd ortograficzny lub merytoryczny, powiadom mnie, zaznaczając tekst i naciskając Ctrl + Enter.

Sytuacja prawna niewolników

Ten wpis dostępny jest także w języku: angielski (English)

Hełm gladiatora
Hełm gladiatora

Podstawowym podziałem społecznym i prawnym w Rzymie był podział na osoby wolne i niewolników – podstawowym elementem zdolności prawnej była więc wolność. To jedna z najbardziej mrocznych kart historii imperium rzymskiego.

Niewolnicy nie byli traktowani jako podmiot, ale przedmiot prawa, choć ich sytuacja zmieniała się w różnych okresach Rzymu, to jednak to było podstawą ich sytuacji. Co gorsza, jeśli właściciel niewolnika zmarł nawet bez dziedziców, niewolnik nie uzyskiwał automatycznie wolności. Stawał się wtedy „rzeczą niczyją” i mógł być zawłaszczony przez inną osobę. Zgodnie z prawem niewolnik nie mógł nic posiadać, nie mógł być wierzycielem, pozywać w procesie lub być pozwanym, a jego właściciel mógł decydować o życiu i śmierci. Właściciel niewolnika mógł przekazać część swojego majątku mu w zarząd, ale uzyskane z niego dochody należały do właściciela niewolnika, więc ta instytucja prawna tzw. peculium była materialną zachętą do wydajniejszej pracy na rzecz właściciela, ponieważ często jako nagroda za pomyślne zarządzanie majątkiem była wolność.

Od rządów Marka Aureliusza takie przyrzeczenie było zaskarżalne i niewolnik mógł się domagać dotrzymania umowy. Niewola gasła przez wyzwolenie na kilka sposób m.in.: w obecności pretora, właściciela niewolnika i świadka, przez wpisanie niewolnika przez właściciela na listę obywateli czy przez nadanie wolności w testamencie. Pod koniec republiki liczba wyzwoleń gwałtownie wzrosła, przez co August ograniczył te prawa właścicielom niewolników tłumacząc się obawami o czystość etniczną Rzymu.

Autor: Sebastian Gruszka
Źródła wykorzystane
  • Władysław Rozwadowski, Prawo rzymskie, Zarys wykładu wraz z wyborem źródeł, Poznań 1992

IMPERIUM ROMANUM potrzebuje Twojego wsparcia!

Aby portal mógł istnieć i się rozwijać potrzebne jest finansowe wsparcie. Nawet najmniejsze kwoty pozwolą mi opłacić dalsze poprawki, ulepszenia na stronie oraz serwer. Wierzę w to, że będę mógł liczyć na szersze wsparcie, które pozwoli mi jeszcze bardziej poświęcić się mojej pracy i pasji, maksymalnie usprawniać stronę oraz ukazywać świat antycznych Rzymian w interesującej formie.

Wesprzyj IMPERIUM ROMANUM!

Nowości ze świata antycznego Rzymu

Jeżeli chcesz być na bieżąco z nowościami na portalu oraz odkryciami ze świata antycznego Rzymu, zapisz się do newslettera.

Zapisz się do newslettera!

Księgarnia rzymska

Zapraszam do kupowania ciekawych książek poświęconych historii antycznego Rzymu i starożytności. Czytelnikom przysługuje rabat na wszelkie zakupy (hasło do rabatu: imperiumromanum).

Zajrzyj do księgarni

Raport o błędzie

Poniższy tekst zostanie wysłany do naszych redaktorów