Jedyna zachowana przemowa cesarza do żołnierzy

Do naszych czasów zachowała się jedynie jedna przemowa cesarza do żołnierzy (tzw. adlocutio). Jej autorem jest cesarz Hadrian, który wygłosił ją latem 128 roku n.e. w Lambaesis, w obecnej Algierii.

W tym czasie przebywał on w obozie legio III Augusta, gdzie wygłosił różne mowy do kolejnych oddziałów rzymskich. Jedną z nich skierował do oddziału jazdy – ala I Pannoniorum – komplementując żołnierzy:

Zrobiliście wszystko zgodnie z założeniami. Wypełniliście plac szkoleniowy swoimi okręgami, rzuciliście włócznie nie niezgrabnie, pomimo krótkich i sztywnych włóczni. Kilku z was zręcznie rzucało włóczniami. Wasze naskakiwanie na konie było wczoraj żywe i zwinne 1 Własne tłumaczenie z języka angielskiego. .

Mowa została wyryta w kamieniu (na narożnych filarach platformy widokowej) i umieszczona pośrodku pola szkoleniowo-paradnego – dwa kilometry na zachód od głównego fortu.