Uzurpacje w Cesarstwie rzymskim na przestrzeni dziejów
Witeliusz prowadzony ulicami Rzymu przez lud, Georges Rochegrosse
Cesarstwo rzymskie istniało od 27 p.n.e. do 476 roku n.e. W tym czasie cesarze mierzyć się musieli z licznymi uzurpacjami, spiskami oraz buntami ze strony ambitnych wodzów lub polityków.
Niekiedy wystąpienia kończyły się sukcesem, a nowa kandydatura cieszyła się akceptacją ze strony Senatu, wojska lub ludu rzymskiego; w większości jednak wystąpienia kończyły się dla buntowników tragicznie. Mieliśmy także do czynienia ze spiskami, które wykryte zostały za w czasu lub po prostu ogłaszane były publicznie dla celów politycznych, np. w celu eliminacji niewygodnych osób.
Poniżej umieściłem kolejnych spiskowców lub uzurpatorów, którzy albo zdecydowali się sprzeciwić danemu cesarzowi za jego panowania, ale nie otrzymali legitymacji i nie utrzymali pełni władzy nad Imperium, albo też zostali oskarżeni o zdradę. Lista z pewnością jest niepełna, jednak jest to znaczne kompendium informacji.
Panowanie Oktawiana Augusta (27 p.n.e. – 14 n.e.)
Śmierć Marka Antoniusza i Kleopatry w roku 30 p.n.e. oraz podporządkowanie Egiptu oznaczały zwycięstwo Oktawiana Augusta w walce o władzę w Rzymie. Do stolicy Oktawian powrócił wraz ze swoim generałem Markiem Agrypą w 29 roku p.n.e., odbywając wspaniały wjazd triumfalny. Przed zwycięzcą wojny domowej i najsilniejszym człowiekiem w państwie stał teraz trudny wybór. Musiał wybrać albo republikę i oddać swoją faktyczną władzę nieudolnemu senatowi, albo samemu przejąć władzę, co jednak spotkałoby się z wyraźnym sprzeciwem ludu. W tym celu utrzymując wszelkie pozory republiki zaczął przekształcać państwo i wprowadzać reformy, które stopniowo i po cichu przekazywały mu coraz większe uprawnienia.
Spisek Marka Emiliusza Lepidusa Młodszego
Marek Emiliusz Lepidus Młodszy był synem triumwira i dowódcy Juliusza Cezara – Marka Emiliusza Lepidusa. Lepidus Młodszy był rzymskim senatorem, który w roku 30 p.n.e., czyli już po pokonaniu rywali do władzy przez Oktawiana, oskarżony został o spiskowanie przeciwko niemu. Jego plany zakładały zabicie Oktawiana po powrocie do Rzymu.
Wellejusz Paterkulus twierdzi, że jego żona Serwilla na wieść o egzekucji męża popełniła samobójstwo łykając rozżarzony węgiel .
Nieprzychylny Lucjusz Licyniusz Warron Murena
Lucjusz Licyniusz Warron Murena był rzymskim politykiem, który został oskarżony o spiskowanie przeciwko Oktawianowi Augustowi i w roku 22 p.n.e., po rozprawie sądowej, skazano go na śmierć. O wydarzeniu wiemy za sprawą historyka Kasjusza Diona .
Murena pochodził z dobrze sytuowanej rodziny – jego ojciec pełnił urząd konsula w roku 62 p.n.e., siostra została żoną Gajusza Mecenasa, przyjaciela cesarza, a brat przyrodni został konsulem na rok 23 p.n.e. Sam Murena był legatem Syrii w latach 24-23 p.n.e.
Murena nie cieszył się przychylnością ze strony Augusta, po tym jak w jednej ze spraw sądowych oskarżył „pierwszego obywatela Rzymu” o namówienie byłego prokonsula Macedonii – Marka Primusa – do ataku na zaprzyjaźnione królestwo Tracji, bez zgody Senatu. Brawurowa postawa Mureny nie spodobała się Augustowi, tym bardziej kiedy później kierował do niego bezpośrednie pytania przed sądem.
W roku 22 p.n.e. do Augusta trafiła wiadomość o zawiązanym przeciwko niemu spisku, którego przywódcą był niejaki Fanniusz Caepio. Wśród spiskujących podano imię Mureny, który na wieść o zagrożeniu uciekł z miasta. Pod jego nieobecność rozpoczął się proces sądowy, na którym oskarżycielem był Tyberiusz, syn Liwii. Wyrok był skazujący zarówno dla Caepio jak i Mureny, którego złapano poza Rzymem.
Brak możliwości obrony oraz kontrowersyjne okoliczności sugerują oskarżenie o zdradę na polecenie Augusta.
Niebezpieczne działania Egnatiusza Rufusa
Wellejusz Paterkulus wspomina jak w roku 19 p.n.e., po powrocie do Rzymu, August dowiedział się o zawiązaniu nowego spisku na jego życie.
Inicjatorem miał być niejaki Marek Egnatiusz Rufus, który w roku 20 p.n.e. stworzył straż pożarną dla miasta, która de facto stała się jego bandą. Rufus ignorując Augusta przyjął urząd pretora, a potem ubiegał się o stanowisko konsula, pomijając wymagany cursus honorum. Jego działaniom sprzeciwił się urzędujący konsul Sentiusz Saturninus, co doprowadziło do starć na ulicach Rzymu między oboma obozami. Rufus przede wszystkim dążył do uzyskania poparcia plebsu i zaognienia sytuacji w mieście.
August, powróciwszy do stolicy, dowiedział się od urzędujących konsulów o działaniach Rufusa i na jego polecenie został zgładzony, jako zagrożenie dla porządku publicznego.
Panowanie Tyberiusza (14 – 37 n.e.)
Dnia 19 sierpnia 14 roku n.e. w wieku 76 lat zmarł Oktawian August – pierwszy cesarz i twórca dynastii julijsko-klaudyjskiej, która rządziła do 68 roku n.e. August został ubóstwiony, podobnie jak Juliusz Cezar. Tyberiusz automatycznie objął urząd cesarza Rzymu, mając wówczas 55 lat.
Spisek prefekta pretorianów Sejana
W 15 roku n.e. prefektem pretorianów w Rzymie został Sejan – wywodzący się ze stanu ekwickiego – który urząd objął po swoim ojcu Strabonie, który z kolei został mianowany namiestnikiem Egiptu.
Sejan, przejawiający dużą ambicję, natychmiast podjął się zreformowania formacji i ustanowił ją potężnym narzędziem w dobie pryncypatu. W roku 20 n.e. przeniósł wszystkie porozrzucane garnizony do jednych koszar, poza Rzym. Ponadto zwiększył liczbę kohort z dziewięciu do dwunastu, gdzie jedna z nich pełniła ciągłą służbę w pałacu. Zrezygnowano z podzielności urzędu prefekta – od teraz miał być jeden dowódca gwardii pretoriańskiej – oraz zwiększono jego kompetencje: od teraz osobiście powoływał centurionów i trybunów. Poprzez te zmiany Sejan przejął pełnię władzy nad jednostką, liczącą około 12.000 żołnierzy, która była gotowa wykonać każdy rozkaz. Za panowania cesarza Tyberiusza często prezentowano siłę gwardii na wszelkiego rodzaju paradach, co tylko podkreślało kres fasadowości republiki.
Po dokonaniu wspomnianych reform, Sejan stał się zaufanym i silnym doradcą samego cesarza. Do 23 roku n.e. miał już istotny wpływ na podejmowane decyzje Tyberiusza, który nazywał go ”Socius Laborum” („mój partner w moich trudach”). W tym czasie Sejan otrzymał stanowisko pretora, które zazwyczaj nie było przewidziane dla osoby ze stanu ekwickiego. Na jego cześć wybudowano pomnik w Teatrze Pompejusza, a z czasem w Senacie zasiedli jego stronnicy, pełniący funkcje publiczne i zarządcze. Wzrastająca potęga Sejana i jego ważna pozycja w państwie stopniowo zaczęła budzić oburzenie wśród członków rodziny cesarskiej i senatorów. Największą wrogością jednak emanował Druzus Juliusz Cezar, syn Tyberiusza, nazywany Druzusem Młodszym, który przewidywany był na następcę tronu. Na polecenie Sejana otruto Druzusa, który umierał powoli, aby wyglądało to na śmierć naturalną.
Cesarz ogarnięty paranoją, wycofał się do posiadłości wiejskiej w Kampanii, a potem na wyspę Capri w 26 roku n.e., gdzie spędził swoje pozostałe lata życia (zmarł w 37 roku n.e.). W czasie pobytu Tyberiusza poza Rzymem, Sejan z łatwością kontrolował wszelką korespondencję cesarza ze stolicą. Jego urodziny były publicznie świętowane, wznoszono posągi i oddawano mu honory. Sejan uważał, że po usunięciu wszelkiej opozycji, jego pozycja jest niezagrożona.
Sejan w końcu podjął decyzję o przygotowaniu zamachu stanu, pragnąc zdobyć niepodzielną władzę dla siebie. Ostrzeżony na czas przez Antonię Młodszą, Tyberiusz przy pomocy Makrona doprowadził do aresztowania Sejana dnia 18 października 31 roku n.e. i uduszenia za wnioskiem Senatu. Po egzekucji Sejana, Kwintus Sutoriusz Makron zastąpił go na stanowisku prefekta pretorianów.
Panowanie Kaliguli (37 – 41 n.e.)
Po śmierci Tyberiusza, nowym cesarzem został Kaligula. Zmarły w testamencie zalecił, by Kaligula i Tyberiusz Gemellus (jego wnuk) panowali razem. Jednak jego wola nie spełniła się. Za sprawą Makrona Senat unieważnił jego wolę i ustanowił Gajusza cesarzem.
Początki panowania młodego (25-letni), nowego cesarza zapowiadały się wspaniale; rządy Kaliguli nie wskazywały terroru. Kaligula rządził w zgodzie z senatem i zyskał dużą popularność.
Jednakże w listopadzie 37 roku n.e. cesarz zapadł na dosyć poważną chorobę, prawdopodobnie zapalenie mózgu. Gdy Kaligula powrócił do zdrowia, był już innym człowiekiem.
Bunt Gnejusza Korneliusza Lentulusa Gaetulicusa
Gnejusz Korneliusz Lentulus Gaetulicus był rzymskim senatorem i wodzem. W roku 26 n.e. piastował urząd konsula, w zamian za poparcie jakiego udzielał ambitnemu prefektowi pretorianów – Sejanowi. Po jego śmierci w roku 31 n.e. Gaetulicus pomimo oskarżeń o współpracę z Sejanem otrzymał namiestnictwo Germanii Górnej, którą piastował aż po śmierci Tyberiusza w roku 37 n.e. Gaetulicus cieszył się w prowincji dużą popularnością żołnierzy.
Dwa lata po objęciu tronu, Kaligula udał się do Moguntiacum (obecne Mainz, w Niemczech), gdzie Gaetulicus został skazany na śmierć za spiskowanie. Podobny los czekał męża siostry Kaliguli, Liwilli – Emiliusza Lepidusa. Siostry Kaliguli, Liwilla oraz Agrypina Młodsza, zostały wygnane na Wyspy Poncjańske, u wybrzeży Italii .
W trakcie późniejszych rządów Kaliguli, zaczęto donosić mu o kolejnych spiskach na jego życie. Nienawiść do senatorów i obawa o życie doprowadziły do licznych egzekucji osób, które pomówiono lub źle wypowiadały się na temat cesarza. Kaligula wykazywał się bezwzględnością i przykładowo kazał ojcu jednego ze skazanych patrzeć na śmierć syna .
Panowanie Klaudiusza (41 – 54 n.e.)
Klaudiusz przeszedł do historii jako władca o pewnym stopniu niepełnosprawności, jednak dużej inteligencji. Jego wady fizyczne dyskwalifikowały go, zdaniem rodziny, do piastowania funkcji publicznych, a zwłaszcza roli cesarza.
Wraz ze śmiercią Tyberiusza w 37 roku n.e. i objęciem tronu przez bratanka Klaudiusza – Kaligulę jego życie uległo zmianie. Młody cesarz dostrzegł pewne korzyści płynące z osoby Klaudiusza. Aby uczcić cześć swojego zmarłego ojca, Germanika w 37 roku n.e., Kaligula mianował Klaudiusza, obok siebie drugim konsulem. Młody cesarz nie był jednak w stosunku do swojego wuja życzliwy. Często go obrażał, żartował z niego i wyśmiewał publicznie jego wady. Klaudiusz z kolei był na tyle inteligentny, by wykorzystywać swoją ułomność do manewrowania wśród intryg i spisków, stanowiących codzienność na cesarskim dworze. Dzięki swojej, pozornie, nieszkodliwej postaci przetrwał czasy terroru bratanka.
Długotrwałe i okrutne rządy Kaliguli doprowadziły do tego, że despota został ostatecznie zamordowany 24 stycznia 41 roku n.e. Po zamordowaniu Kaliguli, w powstałym zamieszaniu część żołnierzy gwardii pretoriańskiej zdecydowała się na obwołanie cesarzem Klaudiusza, jedynego dorosłego przedstawiciela dynastii julijsko-klaudyjskiej.
Obraz przedstawia moment odkrycia Klaudiusza schowanego za kotarą. Następnie zostaje on ogłoszony cesarzem przez pretorianów.
Rebelia Lucjusza Arruncjusza Kamillusa Skrybonianusa
Lucjusz Arruncjusz Kamillus Skrybonianus urodził się jako Marek Furiusz Kamillus Skrybonianus i był rzymskim senatorem, który w 41 roku n.e. chciał obalić Klaudiusza i przejąć władzę.
Wywodził się z zaszczytnego rodu Furii, do którego należał wielki Rzymianin – Marek Furiusz Kamillus. Później został adoptowany przez Lucjusza Arruncjusza i przyjął jego imię. W roku 32 n.e. objął urząd konsula, a jego pozycja na scenie politycznej Rzymu rosła. Za panowania Kaliguli pełnił stanowisko namiestnika Dalmacji; w roku 41 n.e. jego kandydatura była brana pod uwagę do objęcia tronu cesarskiego po śmierci Kaliguli. Miał duże poparcie senatorów, jednak ich decyzja została poprzedzona obwołaniem przez pretorianów cesarzem wuja Kaliguli – Klaudiusza.
W roku 42 n.e. rzymski senator Lucjusz Anniusz Vinicianus był zainteresowany przepędzeniem słabego Klaudiusza i przejęciem tronu. Uzyskał poparcie Kamillusa oraz jego legionów i głosił chęć przywrócenia dawnej roli Senatu w państwie rzymskim, tym samym zyskując sobie pewne poparcie.
Klaudiusz na wieść o buncie gotów był się poddać i oddać władzę Kamillusowi. Ostatecznie jednak wojska Kamillusa zbuntowały się i nie chciały wykonywać jego rozkazów. Swetoniusz podaje, że wynikało to ze złych omenów, jakie zauważono w obozie – żołnierze ponoć nie mogli ani przyozdobić orłów legionowych, ani podnieść z ziemi sztandarów . Sam Kamillus zbiegł na wyspę Vis, u wybrzeży obecnej Chorwacji, i popełnił samobójstwo.
Plany Walerii Messaliny
Waleria Messalina była trzecią żoną cesarza Klaudiusza. Miała z nim dwójkę dzieci: Oktawię (urodzona 40 roku n.e.) oraz Brytanika (urodzony 41 roku n.e.). Messalina była najgorszą, a jednocześnie najbardziej ukochaną żoną Klaudiusza. Antyczne źródła przedstawiają Messalinę jako nimfomankę organizującą orgiastyczne zabawy i doprowadzającą do skazywania na śmierć byłych kochanków lub tych, którzy ośmielali się odrzucać jej awanse.
Zgubiła ją ostatecznie formalna ceremonia małżeństwa z Gajuszem Siliuszem, odbyta pod nieobecność Klaudiusza, który przebywał w porcie w Ostii. Narcyz, wyzwoleniec cesarza ujawnił to Klaudiuszowi, przedstawił ewentualną możliwość zawiązania spisku na przejęcie władzy i dopilnował egzekucji Messaliny w 48 roku n.e. Klaudiusz do końca nie wierzył we wszelkie stawiane jej zarzuty .
Panowanie Nerona (54 – 68 n.e.)
Neron władzę objął w wieku 17 lat, po tym jak na polecenie jego matki Agrypiny Młodszej Klaudiusz został otruty. Neron osobiście nie interesował się polityką, a wszelkie decyzje podejmowane były przez jego matkę i Senekę. Całymi dniami grał na lutni, śpiewał, powoził rydwanami.
Z czasem wpływ doradców na cesarza był coraz mniejszy. Neron uniezależnił się, a jego szaleństwo doprowadziło do morderstw i zawiązania spisków.
Spisek Gajusza Kalpurniusza Pizona
Lucjusz Kalpurniusz Pizon był rzymskim politykiem i mówcą; słynął ze swoich wystąpień w sądach. W Rzymie cieszył się bardzo dobrą opinią; wyróżniał się dobrym wyglądem oraz walorami charakteru. Nie miał żadnych powiązań z dynastią julijsko-klaudyjską. Za rządów Nerona stał się senatorem i cieszył się poważaniem kolegium.
W roku 65 n.e. Neron miał wśród senatorów oraz ekwitów opinię szaleńca i tyrana, który rujnuje Rzym oraz ośmiesza urząd cesarza. Zawiązał się spisek, do którego przystąpiło wiele osób; nie tylko z kręgu senatorskiego oraz ekwickiego, ale i gwardii pretoriańskiej.
Sekret cesarzowi wyjawił wyzwoleniec Milichus, znajdujący się pod opieką jednego z trybunów pretoriańskich. Po odkryciu spisku na śmierć skazano łącznie 19 osób oraz 13 na wygnanie. Śmierć dosięgnęła nie tylko Pizona, ale i m.in. Senekę Młodszego, nauczyciela Nerona; Lukana, poetę rzymskiego czy Gajusza Petroniusza .
Panowanie Galby (68 – 69 n.e.)
Galba za rządów Nerona piastował funkcję namiestnika prowincji Hispania Tarraconensis. Wiosną 68 roku n.e. Galba został poinformowany, że Neron planuje go wyeliminować. Dowiedział się także o powstaniu Windeksa w Galii. Początkowo był skłonny pójść za przykładem dowódcy nadreńskich wojsk, ale porażka i śmierć galijskiego zarządcy wznowiły jego wahania. Zapał Galby ożywiła jednak wieść, że poparcia udzielił mu prefekt pretorianów Nimfidiusz Sabinus. Do tego momentu ośmielał się jedynie nazywać się legatem senatu i ludu rzymskiego, ale po samobójstwie Nerona przyjął tytuł cezara i odbył marsz na Rzym.
Bunt Gajusza Nimfidiusza Sabinusa
Gajusz Nimfidiusz Sabinus pochodził z nisko sytuowanej rodziny. Jego matką była wyzwolenica, a ojcem być może gladiator. Czystki prowadzone po odkryciu spisku Pizona dały szasnę na awans społeczny takim ludziom jak Nimfidiusz. Udało mu się nawiązać znajomości z żołnierzami z gwardii pretorianów. Szybko awansował i został jednym z prefektów pretorian w 65 roku n.e., po tym jak przysłużył się Neronowi w przesłuchaniu winnych spiskowania. Trzy lata później, w roku 68 n.e., stanął po stronie rzymskiego polityka i wodza Galby, który wystąpił przeciwko Neronowi. Nimfidiusz namówił swoich podkomendnych do wypowiedzenia posłuszeństwa cesarzowi i obiecał, że Galba po przyjeździe do Rzymu obdaruje każdego z pretorianów 30 tysiącami sesterców.
Galba jednak nie docenił działań Nimfidiusza i odwołał go z urzędu, w międzyczasie mianując swojego człowieka. Rozgoryczony Nimfidiusz zbuntował się i chciał obwołać się cesarzem przed jego przybyciem. W celu legitymizacji swoich praw do tronu, twierdził że jest nieślubnym potomkiem Kaliguli. Prefekt nie otrzymał jednak poparcia gwardzistów i zginął z ich ręki przed przybyciem do stolicy Galby .
Panowanie Tytusa Flawiusza (79 – 81 n.e.)
Kiedy w roku 79 n.e. umarł jego ojciec Wespazjan jasne stało się, że to właśnie on zostanie nowym cesarzem, z racji na to że był najstarszym potomkiem. Ponoć panowała wtedy obawa, że będzie drugim Neronem. Krótko jednak panowało to przekonanie. Po wstąpieniu na tron okazał się jednak władcą łagodnym i wyrozumiałym.
Obraz przedstawia rodzinę Flawiuszów w triumfalnym pochodzie w 71 roku n.e. Wespazjan znajduje się na przedzie rodziny, ubrany jako pontifex maximus. Za nim kroczy Domicjan z Domicją Longiną oraz Tytus w stroju religijnym.
Samozwańca Terencjusz Maksymus
Terencjusz Maksymus był osobą, która podawała się za cudownie ocalałego Nerona. Ponoć przypominał z wyglądu i zachowania byłego władcę; co więcej umiał grać na lirze oraz śpiewać.
Swoje działania w celu uzyskania władzy prowadził w Azji, by potem udać się do Partii i tam szukać poparcia swoich praw do tronu. Terencjusz ponoć przekonywał króla Artabanusa III długiem, jaki powinni spłacić Partowie, za zwrócenie Armenii pod ich sferę wpływów w czasie jego panowania.
Partyjski wódz planował operację usytuowania Terencjusza na tronie rzymskim, jednak finalnie skazał go na śmierć, po tym jak wyszła na jaw jego prawdziwa tożsamość .
Panowanie Domicjana (81 – 96 n.e.)
Domicjan wstąpił na tron dnia 14 września 81 roku n.e. po śmierci brata Tytusa. Początek jego rządów był obiecujący. Kontynuował promocję ekwitów wprowadzając ich do senatu, zasiadał w Trybunale by kontrolować działanie wymiaru sprawiedliwości. Piętnował niesprawiedliwe wyroki i sędziów, którzy je wydawali. Zwiększył ponadto żołd legionistów o trzy sztuki złota.
W 89 roku n.e. została rozpętana wojna domowa z Lucjuszem Antoniuszem, który obwołał się cesarzem.
Rebelia Lucjusza Antoniusza Saturninusa
Lucjusz Antoniusz Saturninus był rzymskim senatorem i wodzem, który motywowany nienawiścią do Domicjana w styczniu roku 89 n.e. zbuntował się, jako namiestnik Germanii Górnej. Liczył, że otrzyma wsparcie ze strony germańskich sojuszników; ci jednak nie byli w stanie przekroczyć Renu, na którym lód się roztopił .
Rebelia została szybko zdławiona przez wiernych cesarzowi dowódców: przyszłego cesarza Trajana oraz Lucjusza Appiusza Makysmusa Norbanusa.
Ostatecznie jednak spisek pociągnął za sobą więcej ofiar, gdyż Domicjan obawiający się o swoje życie, wszędzie widział knowania oraz winnych. Postanowił pozbyć się przeciwników politycznych.
Panowanie Marka Aureliusza (161 – 180 n.e.)
Zgodnie z wolą Antoninusa Piusa, Senat w dniu jego śmierci, dnia 7 marca 161 roku n.e., przelał wszystkie tytuły i prawa na Marka Aureliusza. Powszechnie było wiadomo jakim wielkim charakterem odznacza się Marek. Był pracowity, skromny, oddany oraz cierpliwy. Jego brata Lucjusza Werusa zaś znano jako biesiadnika, poświęcającego całą swoją uwagę ucztowaniu.
Marek jednak, ku ogólnemu zaskoczeniu prosił, by powołano na współwładcę jego młodszego brata, Lucjusza Werusa. Po raz pierwszy więc w historii Cesarstwa Rzymskiego na tronie zasiadało dwóch równych sobie ludzi. Wspólne rządy nie potrwały długo, gdyż Lucjusz Werus zmarł w 169 roku n.e., gdy doznał nagłego ataku apopleksji.
Marek Aureliusz dał się poznać jako sprawny administrator i rozsądny władca. Pomimo spokojnej natury zmuszony był prowadzić wojny na granicach oraz przeciwdziałać buntom.
Bunt Awidiusza Kasjusza
Awidiusz Kasjusz za rządów Lucjusza Werusa i Marka Aureliusza służył w wojnie z Partami jako legat legionu III Gallica. Awidiusz Kasjusz dowiódł swoich umiejętności dowódczych pokonując Partów pod Dura-Europos około roku 164 n.e. oraz zdobywając miasta Selucję oraz Ktezyfont. Za swoje osiągnięcia Kasjusz został wpisany na listy senatorskie.
W połowie roku 175 n.e. Awidiusz Kasjusz otrzymał fałszywe raporty mówiące, że Marek Aureliusz zmarł w wyniku choroby (tzw. plaga Antoninów), którą przywiodły wojska rzymskie wracające z wojny z Partami. Na wieść o tym Kasjusz ogłosił się cesarzem i stwierdził, że to legioniści biorący udział w wojnie markomańskiej w Panonii wybrali go na nowego władcę. Istnieją także pogłoski, jakoby do uzurpacji namówić Kasjusza miała żona Marka Aureliusza – Faustyna Młodsza, która obawiała się że w przypadku śmierci męża, o tron walczyć będą uzurpatorzy w obliczu młodego wieku ich syna Kommodusa. Kasjusz miał być gwarancją, że na tronie zasiądzie osoba bliska jej mężowi i rodzinie.
Marek Aureliusz zmuszony został zawiesić działania wojenne przeciw Jazygom i udać w kierunku wschodnim. Co interesujące, cesarz otrzymał oferty wsparcia wojskowego w kampanii przeciwko rebeliantowi ze strony przygranicznych ludów barbarzyńskich; Aureliusz wszelkie jednak odrzucił. Armia Marka Aureliusza była znacznie liczebniejsza, a pogłoski, że cesarz ma wpierw uderzyć na Egipt przeraziły armię Kasjusza. Pod koniec lipca 175 roku n.e. centurion oraz dekurion Kasjusza zabili go, a jego głowę wysłali Aureliuszowi. Cesarz nie miał jednak ochoty oglądać szczątków i kazał pochować zmarłego. Dnia 28 lipca 175 roku n.e. Egipt ponownie uznał Aureliusza za cesarza .
Panowanie Septymiusza Sewera (193 – 211 n.e.)
Rebelie Gajusza Pescenniusza Nigera i Klodiusza Albinusa
W 191 roku n.e. Sewer otrzymał od cesarza Kommodusa dowództwo nad legionami w Pannoni. Jednakże w roku 192 n.e. doszło do zabójstwa cesarza, a nowym władcą ogłoszono Pertynaksa, który następnie we wczesnym 193 roku n.e. został zamordowany przez gwardię pretoriańską. W odpowiedzi na ten haniebny występek żołnierze Sewera obwołali go Imperatorem w Carnuntum nad Dunajem, skąd następnie udał się on pospiesznie do Italii.
Następcą Pertynaksa w Rzymie został Didiusz Julianus, który przelicytował prefekta pretorianów Emiliusza Letusa, który również chciał kupić władzę u swoich podkomendnych, oferując każdemu żołnierzowi gwardii 25 tysięcy sesterców. Ostatecznie jednak po niedługim sprawowaniu urzędu cesarskiego, Julianus został skazany na śmierć przez Senat i zabity. Sewer objął władzę nad stolicą bez żadnych problemów. Przeprowadził egzekucję morderców Pertynaksa i rozwiązał resztę gwardii pretoriańskiej, uzupełniając ją o swoich ludzi.
W tym czasie jednak legiony w Syrii obwołały cesarzem Gajusza Pescenniusza Nigera. Był także inny rywal do tronu, wcześniejszy zwolennik Didiusza Julianusa, Klodiusz Albinus, zarządca Brytanii. Septymiusz zdecydował się nadać mu rangę Cezara, co miało zaspokoić jego żądzę władzy, a sam udał się na wchód, aby rozprawić się z Nigerem. W 194 roku n.e. zniszczył armię uzurpatora w bitwie pod Issus i udał się do Bizancjum (Byzantion), które ozkazał zrównać z ziemią, za to że mieszkańcy zdecydowali się wesprzeć uzurpatora. Po kilku latach zdecydował jednak Sewer o jego odbudowie i to właśnie Septymiuszowi Sewerowi przypisuje się rozpoczęcie budowy, na gruzach miasta greckiego, typowo rzymskiej metropolii. Po stu latach jego projekt kontynuował Konstantyn Wielki.
W następnym roku Sewer poświęcił się zdławieniu Mezopotamii i innych partyjskich wasalów, którzy wsparli Nigera. Po pokonaniu wroga na wschodzie, cesarz mianował swojego syna Karakallę oficjalnym następcą do tronu, co oznaczało wypowiedzenie wojny Albinusowi w Brytanii. Ten został obwołany Imperatorem przez swoich żołnierzy i udał się do Galii. Sewer po krótkim postoju w Rzymie udał się na północ, aby spotkać się z przeciwnikiem w otwartym polu.