Recenzja: Bizancjum i jego armia 284-1081

Jakby na to nie patrzeć, należy przyznać, że armia bizantyjska (wschodniorzymska) była bezpośrednią sukcesorką armii rzymskiej. Oczywistym jest, że czas i przemiany polityczne oraz społeczno-ekonomiczne, jakie wraz z jego upływem dokonywały się nie pozostawały bez wpływu na kształt i organizację armii Wschodniego Cesarstwa. Cesarstwo to po rozdziale od swojej zachodniej, łacińskiej części dość szybko, z punktu widzenia języka i dominującej w nim kultury (zwłaszcza warstw wyższych jego społeczeństwa) stało się greckie. Ewolucję organizacji armii bizantyjskiej na przestrzeni ośmiu wieków (od III do XI wieku naszej ery) dość szczegółowo przedstawił w swojej książce pt. ”Bizancjum i jego armia 284 – 1081” amerykański bizantynista pan Warren Treadgold.

Jest to pozycja niesamowicie ciekawa i pełna szczegółów, takich jak na przykład oszacowana wysokość żołdu w zależności od stopnia wojskowego w danym okresie historycznym. Pan Treadgold nie przegapia również okazji do polemiki ze swoimi kolegami po fachu, co dodatkowo podnosi wartość merytoryczną napisanego przez niego tekstu o armii Wschodniorzymskiego Cesarstwa. Organizacja bizantyjskich okręgów wojskowych, które do momentu utraty przez Cesarstwo Bizantyjskie cennego ludzkiego zaplecza rekrutacyjnego, jakim była Anatolia funkcjonowały w zasadzie bez większego zarzutu jest opisana przejrzyście. Odbieram to jako mocną stronę tego opracowania. Autor poświęca również sporo miejsca formacjom wojskowym, w skład których wschodził element niegrecki. Najsłynniejszą tego typu formacją była oczywiście Gwardia Wareska. Została ona powołana do życia, przez niezbyt ufającemu swoim greckim ziomkom o chwiejnych charakterach Bazylego II Bułgarobójcę. Muszę w tym momencie wspomnieć, że lekturę tej, w gruncie rzeczy bardzo specjalistycznej książki wydatnie ułatwiła mi znajomość historii politycznej Cesarstwa Bizantyjskiego w omawianym okresie, której autor z racji charakteru i objętości swojej pracy musiał czytelnikom dość mocno poskąpić.