Czy Neron grał na lirze w czasie wielkiego pożaru?

Po dziś dzień cesarz Neron jawi się nam jako bezwzględny i okrutny władca, który kazał wzniecić pożar 1 Tacyt wspomina o szybkim rozprzestrzenieniu się pożaru, który trwał pięć i pół dnia, do 24 lipca. Tylko cztery z czternastu dzielnic ówczesnego Rzymu uniknęły zniszczeń, trzy zostały kompletnie strawione przez ogień, zaś kolejnych siedem zostało poważnie zniszczonych. , aby uzyskać miejsce pod zabudowę dla pięknego „Złotego Domu” – luksusowej willi cesarskiej. Jaka była jednak prawda, co do pożaru?

Według najpopularniejszego przekazu, autorstwa Kasjusza Diona, Neron potajemnie wysłał swoich ludzi, którzy, udając pijanych, podpalili miasto. W ten sposób cesarz chciał zniszczyć wille arystokratów na zboczach Palatynu, a ziemie te wykorzystać pod budowę swojego pięknego pałacu. Co więcej, cesarz miał obserwować pożar ze swego pałacu, śpiewając Iliupersis,  jako przyrównanie nieszczęścia jakie spotkało Rzym z upadkiem antycznej Troi oraz grać na skrzypcach (zapewne chodzi o lirę 2 Jeśli rzeczywiście Neron grał na jakimś instrumencie to musiała to być cithara - antyczny grecki instrument należący do 'rodziny' lir. , gdyż skrzypiec jeszcze wtedy nie wynaleziono).

Większość przekazów historycznych (m.in. Swetoniusz czy Kasjusz Dion), jakie przetrwały do naszych czasów wspomina, że Neron cieszył się powszechną pogardą wśród ludu, a gdy nadeszła jego śmierć cała ludność Rzymu celebrowała śmierć cesarza-artysty. Bardziej jednak wiarygodnym autorem jest Tacyt, który jednoznacznie stwierdza, że nienawiść do Nerona występowała głównie w wyższych warstwach – nobilitas oraz wśród senatorów. Według tego rzymskiego historyka, niskie warstwy społeczne wręcz opłakiwały Nerona, który dbał o ich bezpieczeństwo i wyżywienie. Co więcej, późniejsi cesarze Othon i Witeliusz wykorzystywali pamięć o Neronie do uzyskania poparcia Rzymian dla swojej władzy.

Tym samym, jak widać, Neron swoją złą opinię zawdzięcza głównie rzymskim historykom, którzy należeli do wyższych warstw społecznych, które w okresie cesarstwa straciły swoje wpływy z czasów republiki.

Jak przekazał nam Tacyt, wszelkie negatywne działania Nerona były plotkami rozpowiadanymi wśród mas, które utraciły swój cały dobytek 3 Pożar strawił w większości drewniane i biedne dzielnice Rzymu. oraz były zniechęcone despotycznymi rządami Nerona. W wyniku narastających pogłosek o jego udziale w wybuchu pożaru, Neron oskarżył izolujących się i tajemniczych chrześcijan o podpalenie i nakazał prześladowania.

Tacyt twierdzi także, że Neron nie mógł znajdować się w Rzymie na czas pożaru, gdyż wówczas przebywał w Antium – około 60 km na południe od Rzymu; jeżeli więc nawet grał i śpiewał to robił to bez świadomości o tragedii rozgrywającej się w stolicy 4 Antyczni dziejopisarze mają różne zdanie odnośnie miejsca pobytu Nerona w trakcie pożaru. Według Swetoniusza obserwował pożar z wieży Maecenasa (Neron 38.2); Kasjusz Dion uważał, że przebywał na dachu swojego pałacu (Historia rzymska 62.18.1); kiedy Tacyt uważał że Neron był poza Rzymem, w Antium (Roczniki 15.39). .

Co więcej, rzymski historyk podkreśla, że młody władca pomagał poszkodowanym Rzymianom; m.in. udostępnił Pole Marsowe i ogrody publiczne dla mas, które straciły swoje domostwa w pożarze. Zlecił nawet budowę tymczasowych schronisk dla Rzymian. Aby wykarmić poszkodowanych na jego rozkaz sprowadzono z Ostii i pobliskich miast zapasy żywności, a cena zboża została obniżona.

Podsumowując, współcześni badacze są zgodni, że Neron wielkiego pożaru w 64 roku n.e. w Rzymie nie wywołał celowo. Wieczne Miasto będące w dużej mierze wciąż zbudowane z drewna było podatne na ogień – dowodem na to są liczne pożary w historii Rzymu. Co więcej, Złoty Dom ostatecznie powstał pod drugiej stronie Palatynu w miejscu odległym od miejsca wybuchu pożaru. Ponadto spłonęła część innego pałacu cesarza – Domus Transitoria.

Warto więc raz na zawsze obalić mit Nerona-podpalacza.