Niewolnicy w rzymskiej armii na przykładzie listów Pliniusza Młodszego

Zgodnie z rzymskim prawem niewolnicy nie mieli możliwości przyłączenia się do rzymskiej armii. Był to jeden z wielu elementów wykluczania ich z życia społecznego. Badania dowodzą, że w wojskowych obozach pełnili rolę pomocnicze, zwykle rolę służebną względem żołnierzy. Za zatajenie swojego statusu i zrekrutowanie się do armii groziła kara śmierci.

Ciekawy obraz zastosowania prawa rzymskiego w praktyce daje nam korespondencja Pliniusza Młodszego, w czasie gdy piastował funkcję namiestnika Bitynii, z cesarzem Trajanem. Namiestnik informuje cesarza w liście, że jeden z jego ludzi wykrył dwóch niewolników wśród rekrutów. Odroczył ich ukaranie zastanawiając się czy powinni jej podlegać przed przydziałem do jednostki mimo złożenia przysięgi. Cesarz w odpowiedzi zaznaczył, że namiestnik powinien kierować się sposobem w jaki zostali zrekrutowani. W sytuacji, w której zostali wcieleni w ramach poboru winę ponosić mieli tworzący listę rekrutów lub osoby, które wystawiły niewolników w zastępstwie. W przypadku, w którym dobrowolnie zgłosili się do wojska, mieli zostać ukarani.

Przykład dobrze ilustruje jak postrzegani byli niewolnicy w rzymskim społeczeństwie i pokazuje wycinek pracy namiestnika prowincji, a także kontakt między tymi urzędnikami, a cesarzem.