Nagrobek Tytusa Flawiusza Bassusa, syna Mucali. Nagrobek pochodzi z czasów dynastii flawijskiej (lata 69-96 n.e.). Wywodził się z trackiego plemienia i był jeźdźcą w Ala Noricorum. Zginął w wieku 46 lat po 26 latach służby. Przyjął rzymskie imiona Tytus Flawiusz, co oznacza iż otrzymał rzymskie obywatelstwo.
Na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach 3.0.
W okresie pryncypatu, aż po rok 212 n.e., oddziały auxilia były oddzielnymi jednostkami legionu, do którego wstępować mogli jedynie obywatele rzymscy. Auxilia były w większości zasilane przez peregrini, czyli mieszkańców Imperium, którzy nie posiadali obywatelstwa. Co ciekawe mieszkańcy „bez obywatelstwa” stanowili większość w I i II wieku n.e. całej populacji państwa rzymskiego. Dopiero w 212 roku n.e. za cesarza Karakalii nadano pozostałym mieszkańcom obywatelstwo rzymskie.
Były trzy podstawowe rodzaje oddziałów auxilia: alae („skrzydła”), które składały się jedynie z jazdy (oficjalnie 480 ludzi); cohortes, które składały się jedynie z piechoty (480 ludzi); i cohortes equitatae, które zawierały zarówno jednostki piechoty jak i jazdy (600 ludzi, gdzie 480 piechoty a 120 jazdy).
Pułki wszystkich trzech typów wyznaczyły łuczników (sagittariorum), gdyż byli wyposażeni w łuki. Po około 80 roku n.e mniejsze pułki (12%), zostały powiększone i wzmocnione (milliariae) o 1000 żołnierzy, chociaż w rzeczywistości miały odpowiednio 720, 800 i 1.040 żołnierzy.
Następujące tabele zawierają listę oddziałów auxilia stacjonujących za rządów cesarza Hadriana (lata 117-138 n.e.), w zależności od miejsca stacjonowania (prowincji).
Jeżeli chodzi o nazwy i przydomki oddziałów:
Uhonorowania nadane przez cesarzy
- Augusta – uhonorowany przez Oktawiana Augusta (lata 30 p.n.e. – 14 n.e.) lub przez następców tym tytułem;
- Claudia – uhonorowany przez Tyberiusza (lata 14-37 n.e.), Kaligulę (lata 37-41 n.e.) lub Klaudiusza (lata 41-54 n.e.);
- Flavia – uhonorowany przez Wespazjana (lata 69-79 n.e.) lub dwóch synów i następców: Tytusa (lata 79-81 n.e.) lub Domicjana (lata 81-96 n.e.);
- Ulpia – uhonorowany przez Trajana (98-117 n.e.);
- Aelia – uhonorowany przez Hadriana (lata 117-138 n.e.);
- Aurelia – uhonorowany przez Marka Aureliusza (lata 161-180 n.e.);
- Septimia – uhonorowany przez Septymiusza Sewera (lata 197-211 n.e.).
Nazwy oddziałów, pierwotnie utworzonych przez cesarza Augusta w czasie buntu iliryjskiego (lata 6-9 n.e.) z obywateli rzymskich, które nie zostały włączone do legionów
- civium Romanorum – oddział oryginalnie stworzony z obywateli rzymskich (wcześniej wyzwolonych);
- ingenuorum – oddział oryginalnie stworzony z wolno urodzonych obywateli Rzymu (ingenui);
- voluntariorum – oddział oryginalnie stworzony z chętnych (voluntarii). Byli to w rzeczywistości wyzwoleńcy, którzy otrzymali wolność w zamian za udział w walkach w czasie buntu ilyryjskiej;
- po pierwszej rekrutacji rzymskich obywateli, wspomniane oddziały rekrutowały także nie-obywateli (peregrini).
LEGENDA:
- c.R. = civium Romanorum („obywatele rzymscy”)
- eq = equitata (zawiera kontyngent jazdy)
- sagitt = sagittariorum (oddział łuczników)
- jednostka pogrubiona = oddział milliaria (podwójna liczebność).
Pozostałe nazwy oddziałów nie-etnicznych
- classica – oddział był rekrutowany prawdopodobnie w sytuacjach kryzysowych w Illyrii. Tworzony był on z jednostek marynarki (classis – „flota”), które nie miały obywatelstwa rzymskiego. Rekrutowano także z marynarzy (nauticarum) i maritima;
- praetoria – pierwotnie kohorta pretorianów w Rzymie. Właściwie część kohorty pozostawała na tyłach frontu pod koniec kampanii cesarskich, prawdopodobnie po to, aby sformować silny „rdzeń” w nowej kohorcie auxilia, pozostawiając tym samym prestiżową nazwę;
- singularium – ala sformowane wśród członków elity equites singulares Augusti (jazdy cesarskiej). Miały one na celu wspieranie frontu pod koniec kampanii cesarskich;
- contariorum – specjalny oddział lansjerów (contarii), od słowa contus („długa włócznia”);
- dromedariorum – specjalny oddział jeźdźców na wielbłądach dla działań wojennych na pustyni.
Określenia oddziałów
- civium Romanorum – tytuł nadawany oddziałowi przez cesarza za szczególne męstwo. Wszyscy należący w tym czasie żołnierze do oddziału, otrzymywali rzymskie obywatelstwo. Ponadto tytuł nadany był na zawsze;
- veterana – nie jest do końca jasne dlaczego nadawano to określenie. Możliwe, że po to, aby odróżnić starszy oddział od nowego, o tym samym numerze lub nazwie. Określenie to odnosi się w zależności od okoliczności. Powoływano żołnierzy z dużym stażem, najczęściej po przejściu w stan spoczynku, tuż przed przejściem w stan spoczynku lub z powrotem powołanych w szeregi armii jak np. w bitwie pod Mundą (45 rok n.e), gdzie powołano z powrotem aż dwa legiony weteranów. Niektórzy żołnierze sami też zostawali w legionach, aby dalej służyć;
- tironum – od słowa „rekruci” (tirones ).
| Britannia |
| ALAE | COHORTES | COHORTES EQUITATAE |
| Agrippina Miniata
I Hispanorum Asturum
II Asturum
Augusta Gallorum Petriana c.R.
Augusta Gallorum Proculeiana
Picentiana Gallorum
II Gallorum Sebosiana
Gallorum et Thracum classiana
I Pannoniorum Sabiniana
I Pannoniorum Tampiana
I Thracum
I Tungrorum
Hispanorum Vettonum
Augusta Vocontiorum | I Aquitanorum
II Asturum eq
IV Breucorum
I Augusta Bracarum
III Bracaraugustanorum
I Baetasiorum c.R.
I Batavorum eq
I Celtiberorum
I Aelia classica
I Ulpia Cugernorum c.R.
I Aelia Dacorum
I Delmatarum
II Delmatarum
IV Delmatarum
I Frisiavonum | II Gallorum veterana eq
IV Gallorum eq
V Gallorum
VI Gallorum
I Hispanorum eq
I Aelia Hispanorum eq
I Lingonum eq
II Lingonum eq
III Lingonum eq
IV Lingonum eq
I Menapiorum
I Morinorum
I Nauticarum
I Augusta Nerviana Germanorum eq
I Nerviorum
II Nerviorum
III Nerviorum
IV Nerviorum
II Pannoniorum
V Raetorum
I Sunucorum
I Thracum
II Thracum veterana
VII Thracum
I Tungrorum
II Tungrorum c.L. eq
I Vangionum eq
I Vardulorum c.R. eq
II Vasconum c.R.
I Hamiorum sagitt |
| Germania Inferior |
| ALAE | COHORTES | COHORTES EQUITATAE |
| Afrorum veterana
Longiniana Gallorum
Gallorum et Thracum classiana
Moesica felix
I Noricorum c.R.
Sulpicia c.R.
I Thracum | II Asturum
III Breucorum
VI Breucorum
VI Brittonum
I civium Romanorum eq
II civium Romanorum eq
I classica
II Hispanorum
I Flavia Hispanorum eq | VI ingenuorum c.R.
I Latobicorum et Varcianorum
I Lucensium
I Pannoniorum et Delmatarum eq
I Raetorum eq c.R.
VI Raetorum
IV Thracum eq
II Varcianorum eq
XV voluntariorum c.R. |
| Germania Superior |
| ALAE | COHORTES | COHORTES EQUITATAE |
| Gallorum Indiana
I Scubulorum | I Aquitanorum veterana
III Aquitanorum eq c.R.
IV Aquitanorum eq c.R.
I Asturum equitata eq
I Biturigum
Augusta Cyrenaica eq
II Augusta Cyrenaica
I Flavia Damascenorum
III Delmatarum eq
V Delmatarum
I Germanorum c.R. | I Helvetiorum
II Hispanorum eq
Ituraeorum c.R.
I Ligurum et Hispanorum c.R.
II Raetorum c.R.
VII Raetorum eq
IV Vindelicorum
XXIV voluntariorum c.R.
XXVI voluntariorum c.R.
XXX voluntariorum c.R.
XXXII voluntariorum c.R. |
| Raetia/Noricum |
| ALAE | COHORTES | COHORTES EQUITATAE |
| I Hispanorum Auriana
I Commagenorum
II Flavia
I Flavia gemina c.R.
I Flavia singularium | II Aquitanorum eq c.R.
I Asturum
II Batavorum
IX Batavorum eq
V Bracaraugustanorum
I Breucorum c.R.
V Breucorum c.R. eq
III Britannorum
I Aelia Brittonum
I Raetorum
II Raetorum | II Thracum
III Thracum c.R.
III Thracum veterana
IV Tungrorum veterana
I Flavia Canathenorum sagitt |
| Pannonia (Superior and Inferior) |
| ALAE | COHORTES | COHORTES EQUITATAE |
| I Hispanorum Aravacorum
I Flavia Britannica c.R.
I Brittonum c.R.
I Cananefatium
I civium Romanorum
I Augusta Ituraeorum
I Praetoria singularium c.R.
I Thracum victrix
II Augusta Thracum
I Ulpia contariorum
I Thracum veterana sagitt
III Augusta Thracum sagitt | I Alpinorum eq
I Alpinorum peditata
II Alpinorum eq
II Asturum et Callaecorum eq
III Batavorum eq
VII Breucorum c.R. eq
I Brittonum
V Callaecorum Lucensium eq
I Campanorum voluntariorum c.R.
II Augusta Dacorum eq
I Lusitanorum Cyrenaica
III Lusitanorum
I Montanorum eq | I Noricorum eq
I Ulpia Pannoniorum eq
I Thracum c.R.
I Thracum Germanica
I Thracum Syriaca equitata eq
II Augusta Thracum eq
I Aelia Caesariensis sagitt
I Aelia Gaesatorum sagitt |
| Moesia Superior |
| ALAE | COHORTES | COHORTES EQUITATAE |
| I Claudia nova miscellanea
Gallorum Flaviana | III Brittonum veterana eq
III campestris c.R.
V Gallorum eq
V Gallorum et Pannoniorum
V Hispanorum eq
I Pannoniorum veterana eq | I Antiochensium sagitt
I Cretum eq sagitt |
| Moesia Inferior |
| ALAE | COHORTES | COHORTES EQUITATAE |
| II Hispanorum Aravacorum
I Vespasiana Dardanorum
I Flavia Gaetulorum
Gallorum Atectorigiana
I Claudia Gallorum Capitoniana
I Gallorum et Pannoniorum cataphractaria | I Bracarorum c.R.
II Bracaraugustanorum eq
II Flavia Brittonum eq
I Lepidiana c.R.
II Lucensium
I Lusitanorum
II Mattiacorum eq | I Flavia Numidarum eq
I Sugambrorum tironum
I Claudia Sugambrorum veterana eq
I Thracum Syriaca
II Chalcidenorum sagitt
I Cilicum eq sagitt |
| Dacia (Dacia Superior, Inferior and Porolissensis) |
| ALAE | COHORTES | COHORTES EQUITATAE |
| I Asturum
I Batavorum
I Bosporanorum
I Hispanorum Campagonum
I Gallorum et Bosporanorum
II Gallorum et Pannoniorum
I Hispanorum
II Pannoniorum
II Pannoniorum veterana
I Tungrorum Frontoniana
I Flavia Commagenorum sagitt
numerus equitum Illyricorum | I Afrorum c.R. eq
I Batavorum c.R.
II Flavia Bessorum
I Bracaraugustanorum
I Britannica c.R. eq
II Britannorum c.R.
I Flavia Brittonum eq
I Ulpia Brittonum
I Augusta Brittonum Nerviana
II Augusta Brittonum Nerviana
I Cananefatium
I Flavia Commagenorum
IV Baetica | I Cypria c.R.
II Gallorum
II Gallorum Dacica
II Gallorum Macedonica eq
II Gallorum Pannonica
III Gallorum
I Hispanorum
I Hispanorum veterana eq
I Flavia Ulpia Hispanorum c.R. eq
II Hispanorum scutata c.R.
IV Hispanorum eq
V Lingonum
II Flavia Numidarum
VIII Raetorum eq c.R.
VI Thracum eq
Ubiorum eq
I Ubiorum
I Vindelicorum c.R. eq
I Augusta Ituraerorum sagitt
I Thracum sagitt
I Tyriorum sagitt |
| Cappadocia |
| ALAE | COHORTES | COHORTES EQUITATAE |
| II Ulpia Auriana
I Augusta gemina colonorum
I Ulpia Dacorum
II Gallorum
I Parthorum veterana | Apula c.R.
I Bosporanorum
I Claudia eq
II Claudia
I Hamiorum c.R.
I Italica voluntariorum c.R.
milliaria c.R. eq
I Numidarum | II Ulpia Petreorum eq
III Ulpia Petreorum eq
I Raetorum eq
IV Raetorum eq
III Augusta Cyrenaica sagitt |
| Syria (Judaea, Arabia Petraea) |
| ALAE | COHORTES | COHORTES EQUITATAE |
| I Flavia Agrippiana
II Flavia Agrippiana
Gaetulorum veterana
I Phrygum
VII Phrygum
I Ulpia singularium
I Thracum Herculanea
Augusta Xoitana
I Ulpia dromedariorum
Gallorum et Thracum Antiana sagitt | III Bracarum
IV Bracarugustanorum
III Callaecorum Bracarum
IV Callaecorum Lucensium
II Cantabrorum
II classica
I Ulpia Dacorum
III Dacorum
I Damascena Armeniaca
II equitum eq
II Ulpia equitatum eq
I Flavia
I Gaetulorum
I Ulpia Galatarum | II Ulpia Galatarum
VII Gallorum eq
V gemella c.R.
VI Hispanorum
II Ligurum et Corsorum
I Lucensium
I Augusta Lusitanorum
I Montanorum
I Augusta Pannoniorum
II Ulpia Paphlagonum
III Ulpia Paphlagonum eq
IV Ulpia Petreorum
V Ulpia Petreorum eq
VI Ulpia Petreorum
I Sebastena
I Thracum
III Augusta Thracum
II Thracum Syriaca
III Thracum Syriaca
IV Thracum Syriaca
I Ascalonitanorum sagitt
I Flavia Chalcidenorum eq sagitt
I Damascenorum sagitt
II Italica voluntariorum c.R. sagitt
I Ulpia Petreorum eq sagitt
I Ulpia c.R. sagitt
I Augusta Thracum eq sagitt |
| Aegyptus |
| ALAE | COHORTES | COHORTES EQUITATAE |
| Apriana
Augusta Syriaca
Commagenorum
Gallorum veterana
I Thracum Macedonica
Vocontiorum | I Ulpia Afrorum eq
I Flavia Cilicum eq
II Ituraeorum
III Ituraeorum
I Aug. praetoria Lusitanorum eq
I Macedonica eq | I Pannoniorum
I Thebaeorum eq
II Thebaeorum
scutata c.R.
I Apamenorum eq sagitt |
| Mauretania (Africa, Numidia, Caesariensis, Tingitana) |
| ALAE | COHORTES | COHORTES EQUITATAE |
| III Asturum
I Augusta c.R.
I Augusta Gallorum
I Gallorum Tauriana victrix
Gemelliana c.R.
I Flavia Numidica
I Augusta Nerviana
I Pannoniorum
II Augusta Thracum
I Hamiorum sagitt
Parthorum sagitt
I Syrorum sagitt
II Syrorum sagitt | I Flavia Afrorum
II Flavia Afrorum
I Asturum et Callaecorum
III Asturum c.R. eq
II Breucorum
II Brittonum eq
I Chalcidenorum eq
VI Commagenorum eq
I Corsorum c.R.
V Delmatarum c.R. | Aelia expedita
I Flavia eq
III Gallorum felix
IV Gallorum c.R.
II Hamiorum
I Flavia Hispanorum
II Hispanorum c.R. eq
I Ituraeorum c.R.
I Lemavorum c.R.
VII Lusitanorum eq
I Flavia Musulamiorum eq
I Nurritanorum
II Sardorum
IV Sugambrorum
IV Tungrorum
I Syrorum sagitt
II Syrorum eq sagitt |
| Inne prowincje lub nieznane lokalizacje |
| ALAE | COHORTES | COHORTES EQUITATAE |
| II Flavia Hispanorum (Hiszpania) | III Alpinorum eq (Dalmacja)
I Aelia Athoitarum (Tracja)
I Ausetanorum (Hiszpania?)
I Flavia Bessorum (Macedonia)
Callaecorum (?)
I Celtiberorum eq (Hiszpania)
I Cisipadensium c.R. (Tracja)
Dacorum (?)
I Gallica c.R. eq (Hiszpania)
I Delmatarum mill eq (Dalmacja) | I Ligurum (Azja?)
maritima (Baetica)
Maurorum et Afrorum (?)
I Musulamiorum (Licja)
VI praetoria (Bitynia)
III sagittariorum (?)
I/II nova tironum (Hiszpania)
VIII voluntariorum (Dalmacja)
XXV voluntariorum (Hiszpania?) |
IMPERIUM ROMANUM potrzebuje Twojego wsparcia!
Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na kanałach społecznościowych, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie. Nawet najmniejsze kwoty pozwolą mi opłacić dalsze poprawki, ulepszenia na stronie oraz serwer.
Wesprzyj IMPERIUM ROMANUM!
Odkrywaj tajemnice antycznego Rzymu!
Jeżeli chcesz być na bieżąco z najnowszymi wpisami na portalu oraz odkryciami ze świata antycznego Rzymu, zapisz się do newslettera, który jest wysyłany w każdą sobotę.
Zapisz się do newslettera!
Księgarnia rzymska
Zapraszam do kupowania ciekawych książek poświęconych historii antycznego Rzymu i starożytności. Czytelnikom przysługuje rabat na wszelkie zakupy (hasło do rabatu: imperiumromanum).
Zajrzyj do księgarni