Jugurta w łańcuchach przed Sullą
Jugurta, wnuk Masynissy (sojusznik Rzymu z II wojny punickiej) był królem Numidii od 118 roku p.n.e. Jego ambicja pozwoliła mu pokonać dwóch rywali o tron państwa, podzielonego przez Micipsę. Dążąc do zjednoczenia państwa Jugurta popadł jednak w zatarg z Rzymem, co doprowadziło do tzw. wojny jugurtyńskiej, która toczyła się w latach 111-105 p.n.e.
Początkowo Jugurta odnosił sukcesy, głównie dzięki licznym przekupstwom wśród rzymskich polityków i wodzów. Dopiero szereg zwycięstw Kwintusa Cecyliusza Metellusa oraz finalne zwycięstwo Gajusza Mariusza w bitwie pod Cyrtą doprowadziły do triumfu Rzymian.
W roku 104 p.n.e. Mariusz odbył uroczysty triumf, podczas którego przeprowadzono w kajdanach przed wielotysięcznym tłumem Rzymian pojmanego Jugurtę. Jugurta, do końca nie zdający sobie sprawy z planów wobec niego, miał stwierdzić po wejściu do celi: Na Herkulesa, ta rzymska łaźnia jest zimna!. Po zakończeniu uroczystości został on zamordowany w więzieniu.
- Maciej Maciejowski, Wojna jugurtyńska 111-105 p.n.e., Zabrze 2008
