Ta strona nie może być wyświetlana w ramkach

Przejdź do strony

Jeśli znajdziesz błąd ortograficzny lub merytoryczny, powiadom mnie, zaznaczając tekst i naciskając Ctrl + Enter.

Urząd trybuna ludowego w starożytnym Rzymie

Ten wpis dostępny jest także w języku: angielski (English)

Słynne rodzeństwo: Tyberiusz (po prawej) oraz Gajusz Grakchus
Słynne rodzeństwo: Tyberiusz (po prawej) oraz Gajusz Grakchus.

Urząd trybuna ludowego w starożytnym Rzymie uformował się w początkowym okresie republiki, prawdopodobnie w początkach V w p.n.e. W 494 p.n.e. wobec buntu plebejuszy arystokracja zdecydowała się na pewne ustępstwa. Kompromis z roku 494 p.n.e. zaowocował powstaniem urzędu trybuna ludowego.

Początkowo wybierano dwóch trybunów ludowych, a od ok. 457 p.n.e. ich liczba wzrosła do dziesięciu. Urzędnicy byli wybierani przez komicje plebejskie na roczną kadencję bez możliwości ubiegania się o reelekcję. Przez cały okres trwania republiki, stanowisko to zarezerwowane było dla osób pochodzenia plebejskiego. Trybun ludowy zobowiązany był do przebywania przez cały rok w Rzymie i przyjmowania petentów w swoim domu. Urząd ten piastowano honorowo, bez wynagrodzenia czy oficjalnego miejsca urzędowania.

Zadaniem osoby, która każdorazowo pełniła ten urząd, było reprezentowanie interesów plebejuszy. Uprawnienia i przywileje, jakie posiadał trybun ludowy czyniły go wyjątkowo atrakcyjną pozycją dla każdej dążącej do zdobycia władzy postaci w epoce republiki. Trybunowi ludowemu przysługiwało prawo inicjatywy ustawodawczej przed zgromadzeniami plebejskimi, a także prawo wetowania ustaw w sprawach publicznych. Co ciekawe, prawo weta początkowo przysługiwało w ograniczonym zakresie i ulegało rozszerzeniu w dalszym czasie. Dla przykładu, w 133 r. p.n.e. Oktawiusz wetował większość ustaw, które były autorstwem trybuna Tyberiusza Grakcha.

Osobie piastującej ten urząd przysługiwała nietykalność osobista, a zamach na osobę trybuna karany był śmiercią. Z tego też powodu w okresie pryncypatu, również rzymscy cesarze przyjmowali funkcję trybunów ludowych. Niezwykle ciekawa była również sama procedura wetowania projektu ustawy. Trybun ludowy w sposób symboliczny przypominał o swojej nietykalności i ogłaszał, że powstrzyma senatorów przed przyjęciem nowego prawa. Naruszenie jego nietykalności było ciężkim przestępstwem, więc w rzeczywistości było to tożsame z prawem weta. Po zawetowaniu uchwały senatu, mającej moc uchwały obowiązującej zmieniała ona kwalifikację na uchwałę opiniodawczą.

Autor: Piotr Baran
Źródła wykorzystane
  • Beard Mary, SPQR. Historia starożytnego Rzymu, Poznań 2018

IMPERIUM ROMANUM potrzebuje Twojego wsparcia!

Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na kanałach społecznościowych, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie. Nawet najmniejsze kwoty pozwolą mi opłacić dalsze poprawki, ulepszenia na stronie oraz serwer.

Wesprzyj IMPERIUM ROMANUM!

Wesprzyj IMPERIUM ROMANUM

Nowości ze świata antycznego Rzymu

Jeżeli chcesz być na bieżąco z najnowszymi wpisami na portalu oraz odkryciami ze świata antycznego Rzymu, zapisz się do newslettera, który jest wysyłany w każdą sobotę.

Zapisz się do newslettera!

Zapisz się do newslettera

Księgarnia rzymska

Zapraszam do kupowania ciekawych książek poświęconych historii antycznego Rzymu i starożytności. Czytelnikom przysługuje rabat na wszelkie zakupy (hasło do rabatu: imperiumromanum).

Zajrzyj do księgarni

Księgarnia rzymska

Raport o błędzie

Poniższy tekst zostanie wysłany do naszych redaktorów