Ta strona nie może być wyświetlana w ramkach

Przejdź do strony

Jeśli znajdziesz błąd ortograficzny lub merytoryczny, powiadom mnie, zaznaczając tekst i naciskając Ctrl + Enter.

Kim był „barbarzyńca” dla Rzymianina?

Ten wpis dostępny jest także w języku: angielski (English)

Scena z filmu "Gladiator"
Scena z filmu Gladiator

Słowo „barbarzyńca” pochodzi od łacińskiego słowa barbarus, które oznacza „cudzoziemca”. W odczuciu antycznych Rzymianin barbarzyńcą był każdy kto nie był Rzymianinem.

Naturalnie Rzymianie swoje słowo przejęli od Greków, którzy na wszystkich nie-Greków mówili barbaros. Było to określenie na niecywilizowane ludy.

Wraz z ekspansją Rzymu i zdobyciem mocarstwowej pozycji w obrębie Morza Śródziemnego Rzymianie zaczęli coraz częściej używać słowa „barbarzyńca”. Terminem tym określano według własnych gustów: cudzoziemców, plemiona celtyckie, politycznych oponentów, we wczesnym okresie cesarstwa chrześcijan, a w późnym wyznawców bogów rzymskich.

Sam Cyceron w swoich Filipikach atakował Marka Antoniusza mówiąc:

A jakże skory do zniewag w edyktach, jakże nieokrzesany z niego barbarzyńca! Najpierw nagromadził obelgi pod adresem Cezara, zapewne inspirowane wspomnieniami własnej rozwiązłości i nierządu.

Cyceron, Filipiki, 6.15

Generalizując określenie „barbarzyńca” miało pejoratywne znaczenie i wyśmiewało drugą osobę; głównie za jej odrębność, dziwaczne zachowanie, tatuaże czy też głośne krzyki w czasie walki. Zarówno Rzymianie jak i Grecy postrzegali samych siebie za cywilizowanych, idealnych, i takich którzy niosą światłość i dobre wzorce. Jednak określenie to było wykorzystywane nie tylko dla celów propagandowych. Znaleźć można takie słowa m.in. na ścianach Pompejów; na jednym z murów wyczytać można: „Dla mnie ten mężczyzna to barbarus,  w którego domu nigdy nie będę jadał”.

Rzymianie używali także geograficznego neutralnego określenie na ludy nie-rzymskie – nationes (lub gentesexternae. Dodawano jednak także dodatkowe określenia, które określały politycznie nastawienie. Wyróżniano:

  • amici czyli „przyjaciół”
  • socii, foederati czyli „inni sojuszników”

Praktycznie do końca cesarstwa rzymskiego wyróżniano wiele sojuszy i relacji z plemionami barbarzyńców, które nie posiadały sformalizowanej struktury. W zależności od potrzeb nawiązywano odpowiednie polityczne koneksje, które np. w przypadku wsparcia wojskowego Rzymu, gwarantowały sojusznikom udział w ziemi lub armii.

Źródła wykorzystane
  • Christopher Francese, Ancient Rome in So Many Words

IMPERIUM ROMANUM potrzebuje Twojego wsparcia!

Aby portal mógł istnieć i się dalej rozwijać potrzebne jest finansowe wsparcie. Nawet najmniejsze kwoty pozwolą mi opłacić dalsze poprawki, ulepszenia na stronie oraz serwer. Wierzę w to, że będę mógł liczyć na szersze wsparcie, które pozwoli mi jeszcze bardziej poświęcić się mojej pracy i pasji, maksymalnie usprawniać stronę oraz ukazywać świat antycznych Rzymian w interesującej formie.

Wesprzyj IMPERIUM ROMANUM!

Nowości ze świata antycznego Rzymu

Jeżeli chcesz być na bieżąco z nowościami na portalu oraz odkryciami ze świata antycznego Rzymu, zapisz się do newslettera.

Zapisz się do newslettera!

Księgarnia rzymska

Zapraszam do kupowania ciekawych książek poświęconych historii antycznego Rzymu i starożytności. Czytelnikom przysługuje rabat na wszelkie zakupy (hasło do rabatu: imperiumromanum).

Zajrzyj do księgarni

Raport o błędzie

Poniższy tekst zostanie wysłany do naszych redaktorów