Ta strona nie może być wyświetlana w ramkach

Przejdź do strony

Jeśli znajdziesz błąd ortograficzny lub merytoryczny, powiadom mnie, zaznaczając tekst i naciskając Ctrl + Enter.

Mechanizm z Antykithiry

Ten wpis dostępny jest także w języku: angielski (English)

Mechanizm z Antykithiry
Mechanizm z Antykithiry

Mechanizm z Antykithiry to starożytny mechaniczny przyrząd, zaprojektowany do obliczania pozycji ciał niebieskich. Odkryty we wraku obok greckiej wyspy Antykithiry (Antikythera), pomiędzy Kíthirą i Kretą, datowany na lata 150-100 p.n.e. Do czasu XVIII-wiecznych zegarów nie jest znany żaden mechanizm o podobnym stopniu złożoności.

Do odkrycia doszło w roku 1902, kiedy to archeolog Valerios Stais zauważył, że skorodowana bryła brązu wydobyta z wraku rok wcześniej zawiera koło zębate. Jak się okazało była jedno z wielu części większego mechanizmu.

Mechanizm składa się 37 kół zębatych z brązu, o średnicy od 1 do 17 cm. Koła były napędzane za pomocą korby (lub kilku korb) z boku i poruszały kilkoma wskazówkami. Zdaniem historyka Dereka J. de Solla Price’a urządzenie służyło za starożytną formę kalkulatora astronomicznego, który określał pozycje ciał niebieskich. Tarcza z przodu pokazywała ruch Słońca i Księżyca na tle zodiaku oraz używanego wówczas w Grecji kalendarza egipskiego z uwzględnieniem roku przestępnego co cztery lata.

Ukazywała też fazy Księżyca (za pomocą cykli odkrytych przez Metona i Kallipposa). Tarcze z tyłu pozwalały synchronizować kalendarz słoneczny z księżycowym oraz przewidywać zaćmienia Słońca i Księżyca (cykl Saros). Poprzez niewspółśrodkowe połączenie dwóch kół mechanizm odtwarzał nawet takie szczegóły, jak nierównomierny ruch Księżyca na niebie (zgodnie z teorią starożytnego astronoma Hipparcha).

Mechanizm pozwalał też przewidywać momenty wschodów i zachodów ważniejszych gwiazd i gwiazdozbiorów oraz prawdopodobnie także pozycje pięciu znanych wówczas planet. Odpowiednie tarcze nie zachowały się, jednak odczytano nazwę planety Wenus z przodu urządzenia.

Wspomniany brytyjski historyk Derek J. de Solla Price w latach 50. XX wieku rozpocżął do pracy nad wiarygodną rekonstrukcją mechanizmu. jego nieskończone dzieło kontynuowali kolejni badacze – w wyniku poprawek w roku 2006 zaprezentowano finalne dzieło zespołu badaczy pod kierunkiem Mike’a G. Edmundsa.

Cyfrowa rekonstrukcja mechanizmu z Antykithiry.
East news

Samo urządzenie mierzyło 33 cm wysokości, 17 cm szerokości i 9 cm długości. Pierwotnie zawieszone było na drewnianej ramie. Podejrzewa się, że autorem dzieła był astronom Hipparch – żyjący w II wieku p.n.e., Archmiedes lub jeden z jego uczniów. Obecnie mechanizm z Antykithiry znajduje się w Narodowym Muzeum Archeologicznym w Atenach.

We wraku w pobliżu Antykithiry w dalszym ciągu prowadzi się poszukiwania, w nadziei, że uda się wyłowić z morza kolejne fragmenty mechanizmu.

Źródła wykorzystane

IMPERIUM ROMANUM potrzebuje Twojego wsparcia!

Aby portal mógł istnieć i się dalej rozwijać potrzebne jest finansowe wsparcie. Nawet najmniejsze kwoty pozwolą mi opłacić dalsze poprawki, ulepszenia na stronie oraz serwer. Wierzę w to, że będę mógł liczyć na szersze wsparcie, które pozwoli mi jeszcze bardziej poświęcić się mojej pracy i pasji, maksymalnie usprawniać stronę oraz ukazywać świat antycznych Rzymian w interesującej formie.

Wesprzyj IMPERIUM ROMANUM!

Nowości ze świata antycznego Rzymu

Jeżeli chcesz być na bieżąco z nowościami na portalu oraz odkryciami ze świata antycznego Rzymu, zapisz się do newslettera.

Zapisz się do newslettera!

Księgarnia rzymska

Zapraszam do kupowania ciekawych książek poświęconych historii antycznego Rzymu i starożytności. Czytelnikom przysługuje rabat na wszelkie zakupy (hasło do rabatu: imperiumromanum).

Zajrzyj do księgarni

Raport o błędzie

Poniższy tekst zostanie wysłany do naszych redaktorów