Ta strona nie może być wyświetlana w ramkach

Przejdź do strony

Jeśli znajdziesz błąd ortograficzny lub merytoryczny, powiadom mnie, zaznaczając tekst i naciskając Ctrl + Enter.

Rzymski duraleks

Rzymskie szkło
The Metropolitan Museum of Art

Za cesarza Tyberiusza wynaleziono „duraleks„, nietuczące się szkło. Elastyczne szkło (vitrum flexile) jest legendarnym, zapomnianym odkryciem, które przepadło w czasie panowania cesarza Tyberiusza (lata 14-37 n.e.). 

Według przekazu Izydora z Sewilli, rzemieślnik, który wymyślił tę technikę, przybył do Tyberiusza z naczyniem do picia, wykonanym jakoby z elastycznego szkła. Zaintrygowany cesarz rzucił przedmiotem o podłogę, który zamiast się rozbić jedynie się wgniótł. Rzemieślnik po chwili wybił wgniecenie młotkiem i przywrócił kształt miski do pierwotnego stanu. Wynalazca zarzekał się, że jest jedyną osobą, która zna sposób, w jaki wykonuje się elastyczne szkło.

Nieoczekiwanie Tyberiusz kazał mężczyznę skrócić o głowę, zapewne bojąc się że nowa forma szkła osłabi wartość złota i srebra, z którego wykonana była większość pałacowych przedmiotów. Historia wspomniana została po raz pierwszy przez Gajusza Petroniusza oraz Pliniusza Starszego, gdzie ten drugi nie dawał w nią wiary. O wynalazku nieznanego z imienia rzemieślnika mówi także Kasjusz Dion.

Pliniusz i Petroniusz, którzy odnotowali ten wypadek nazwali nietłukące szkło vitrum flexible (elastyczne szkło) i podali, że wykonane było z martiolum. Musiał on zawierać jakąś ilość boranu sodu, złożonego związku sodu, tlenu i boru. Stanowi on główny składnik szkła borokrzemianowego, czyli szkła pyreks. Z tego właśnie powodu jest w stanie wytrzymać uderzenia, gwałtowne zmiany temperatury i działanie odczynników chemicznych. Udział boranów ma zasadnicze znaczenie, gdyż wprowadza do struktury szkła wiązania nadające odporność na gwałtowne zmiany temperatury.

Źródła wykorzystane
  • Gajusz Petroniusz, Satyricon 51
  • Izydor z Sewilli, Etymologiarum sive Originum libri XX
  • Kasjusz Dion, Historia rzymska, 57.21.7
  • Pliniusz Starszy, Historia naturalna, XXXVI.lxvi.195

IMPERIUM ROMANUM potrzebuje Twojego wsparcia!

Aby portal mógł istnieć i się dalej rozwijać potrzebne jest finansowe wsparcie. Nawet najmniejsze kwoty pozwolą mi opłacić dalsze poprawki, ulepszenia na stronie oraz serwer. Wierzę w to, że będę mógł liczyć na szersze wsparcie, które pozwoli mi jeszcze bardziej poświęcić się mojej pracy i pasji, maksymalnie usprawniać stronę oraz ukazywać świat antycznych Rzymian w interesującej formie.

Wesprzyj IMPERIUM ROMANUM!

Nowości ze świata antycznego Rzymu

Jeżeli chcesz być na bieżąco z nowościami na portalu oraz odkryciami ze świata antycznego Rzymu, zapisz się do newslettera.

Zapisz się do newslettera!

Księgarnia rzymska

Zapraszam do kupowania ciekawych książek poświęconych historii antycznego Rzymu i starożytności. Czytelnikom przysługuje rabat na wszelkie zakupy (hasło do rabatu: imperiumromanum).

Zajrzyj do księgarni

Raport o błędzie

Poniższy tekst zostanie wysłany do naszych redaktorów