W toskańskiej miejscowości San Casciano dei Bagni w latach 2021-2022 odkryto jedno z najważniejszych stanowisk archeologicznych ostatnich dekad. Tuż obok współczesnych term odsłonięto starożytne sanktuarium związane z wodami leczniczymi, funkcjonujące od czasów etruskich aż po późne cesarstwo rzymskie. Kompleks, nazwany „Bagno Grande”, skrywał w błocie i gorącej wodzie niezwykłe znaleziska – setki monet, liczne wota oraz doskonale zachowane brązowe posągi.
Przełomem było odkrycie ołtarza z dedykacją dla boga Apolla, co potwierdziło leczniczy charakter miejsca. W sanktuarium czczono także inne bóstwa związane ze zdrowiem, m.in. Higieję i Eskulapa. Wierni składali tam ofiary z prośbą o uzdrowienie lub w podzięce za powrót do zdrowia, czego świadectwem są m.in. brązowe przedstawienia części ciała.
Największą sensacją było odnalezienie w 2022 roku 24 brązowych posągów w znakomitym stanie zachowania. Ich wyjątkowy stan to efekt działania gorącej wody i beztlenowego środowiska, które przez dwa tysiące lat chroniło metal przed zniszczeniem.
Odkrycie z San Casciano jest także wyjątkowym świadectwem pokojowego współistnienia Etrusków i Rzymian. Inskrypcje na znaleziskach zapisano zarówno w języku etruskim, jak i łacińskim, co pokazuje, że mimo politycznych napięć oba światy mogły współdziałać w sferze religii i kultu. Dziś znalezisko to uznawane jest za jedno z najcenniejszych odkryć archeologicznych XXI wieku i stanowi ważne źródło wiedzy o duchowości, medycynie i kulturze starożytnej Italii.
