Ta strona nie może być wyświetlana w ramkach

Przejdź do strony

Jeśli znajdziesz błąd ortograficzny lub merytoryczny, powiadom mnie, zaznaczając tekst i naciskając Ctrl + Enter.

Legenda o Horacjuszu Koklesie

Horacjusz Kokles
Na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach 3.0.

Po wypędzeniu króla rzymskiego Tarkwiniusza Pysznego z Rzymu i ustanowieniu Republiki Rzymskiej, w 508 roku p.n.e., według legendy były król miał się zwrócić o pomoc do władcy etruskiego Porsenny z Kluzjum. Ten natychmiast zdecydował się pomóc obalonemu rządcy i oblegać Rzym. Przypadek sprawił, że na moście Sublicius swoją wartę miał wartownik – Horacjusz Kokles (Horatius Cocles). Widząc nieoczekiwany atak nieprzyjaciela na wzgórze Janikulum, z którego następnie Etruskowie schodzili w stronę miasta, oraz rozproszone i przerażone szeregi własnego wojska rzucające się do ucieczki, Horacjusz starał się je zatrzymać, wzywając do opanowania i tłumacząc, że pozostawienie mostu bez obrony oznacza wpuszczenie nieprzyjaciela w bramy miasta. Błagał więc towarzyszy o zniszczenie mostu, w czasie kiedy on zamierzał powstrzymać impet ataku tak długo, jak byłby w stanie zrobić to w pojedynkę. Horacjusz wybiegł na przód mostu, roztrącając tych, którzy uciekali, wzbudzając tym zaskoczenie w szeregach wroga.

Przy jego boku stanęli dwaj towarzysze: Spuriusz Larcjusz i Tytus Arminiusz, obaj pochodzący ze szlachetnych rodów i znani z waleczności. Razem udało im się przez jakiś czas powstrzymywać pierwszy atak nieprzyjaciela. W momencie jak pozostało już tylko jedno przęsło mostu, a ci którzy mieli je obalić, wołali do trzech żołnierzy, aby zeszli z mostu, Horacjusz rozkazał swoim towarzyszom tak uczynić, kiedy sam pozostał na drodze Etrusków. Następnie zaczął wyzywać żołnierzy przeciwnika, zarzucając im, że służą tyranowi, który pozbawił ich wolności, a teraz próbuje pozbawić jej także Rzymian. Etruskowie zatrzymali się i patrząc na siebie zastanawiali się, kto jako pierwszy powinien wystąpić do walki. Ostatecznie ogarnięci złością i wstydem, wznosząc głośnie okrzyki, obrzucili Horacjusza oszczepami. Wszystkie oszczepy utkwiły w tarczy, w związku z czym Etruskowie ponowili atak.

W tym momencie wśród okrzyków radości Rzymian most się zawalił, a Etruskowie zatrzymali się na krawędzi rzeki. Wówczas Horacjusz zawołał: „Ojcze Tyberynie! Błagam cię, święty, przyjmij łaskawie w swe nurty oręż mój i mnie, żołnierza”, i rzucił się w pełnym uzbrojeniu do rzeki. Mimo że Etruskowie nadal celowali w niego oszczepami, udało mu się dopłynąć do swoich, dokonując tym samym czynu, który potomni uznali za bohaterski, a niektórzy za niemożliwy. Dowódca stracił w walce jedno oko, stąd jego przydomek Cocles(„Jednooki”). Bohatera wynagrodzono pomnikiem oraz zgodnie z tradycją taką ilością ziemi, jaką zaorał w ciągu jednego dnia.

Według tradycyjnej wersji rzymskiej Posrenna miał, po dłuższym oblężeniu, odstąpić od zdobywania miasta, ujęty aktami odwagi jego obywateli: oprócz Horacjusza bohaterstwem wykazali się Mucjusz Scewola i Klelia. Dzięki tej legendzie postać Horacjusza Koklesa urosła do rozmiarów bohatera, który w pojedynkę powstrzymał armię Etrusków przed szybkim zdobyciem stolicy.
Mit zachował się w pamięci potomnych, dzięki historykom rzymskim: Liwiuszowi i Polibiuszowi. Historycy różnią się jedynie w jednej kwestii. Zdaniem Polibiusza Horacjusz zginął w wodach rzeki, kiedy Liwiusz twierdzi, że żołnierz rzymski dopłynął w pełnym rynsztunku do brzegu. Bez względu na dalsze losy bohatera, pozostał on ważnym spoiwem tożsamości Rzymian.

Źródła wykorzystane
  • Tytus Liwiusz, Dzieje od założenia miasta Rzymu
  • Polibiusz, Dzieje

IMPERIUM ROMANUM potrzebuje Twojego wsparcia!

Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na kanałach społecznościowych, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie. Nawet najmniejsze kwoty pozwolą mi opłacić dalsze poprawki, ulepszenia na stronie oraz serwer.

Wesprzyj IMPERIUM ROMANUM!

Wesprzyj IMPERIUM ROMANUM

Nowości ze świata antycznego Rzymu

Jeżeli chcesz być na bieżąco z najnowszymi wpisami na portalu oraz odkryciami ze świata antycznego Rzymu, zapisz się do newslettera, który jest wysyłany w każdą sobotę.

Zapisz się do newslettera!

Zapisz się do newslettera

Księgarnia rzymska

Zapraszam do kupowania ciekawych książek poświęconych historii antycznego Rzymu i starożytności. Czytelnikom przysługuje rabat na wszelkie zakupy (hasło do rabatu: imperiumromanum).

Zajrzyj do księgarni

Księgarnia rzymska

Raport o błędzie

Poniższy tekst zostanie wysłany do naszych redaktorów