Ta strona nie może być wyświetlana w ramkach

Przejdź do strony

Jeśli znajdziesz błąd ortograficzny lub merytoryczny, powiadom mnie, zaznaczając tekst i naciskając Ctrl + Enter.

Frumenatrii i Agentes in rebus – tajna rzymska policja

Inskrypcja o frumenatrii z Legio VII Gemina.

Za panowania cesarza Domicjana (81-96 n.e.) powołano rzymską tajną policję zwaną frumentarii. Składała się ona z podoficerów i centurionów, odpowiedzialnych wcześniej za zaopatrywanie poszczególnych legionów w zboże (frumentum). Zmobilizowani z różnych jednostek i skoszarowani w Castra Peregrinorum na wzgórzu Caelius w Rzymie, mieli przeprowadzać zadania specjalne. Dowodził nimi princeps peregrinorum, starszy centurion podlegający bezpośrednio cesarzowi.

Frumentarii początkowo zajmowali się zbieraniem podatków i przekazywaniem wiadomości po całym Imperium. Odpowiedzialni byli także za kontrolę i regulację dostaw zboża do stolicy. Ich rola uległa jednak ewolucji za panowaniaHadriana (117-138 n.e.), który zrezygnował z polityki ekspansji i skupił na stabilizacji wewnętrznej – w tym celu frumenatrii przejęli rolę tajnej policji.

W Rzymie służyło jednocześnie około dwustu frumentarii, którzy wbrew obecnym standardom i przepisom nie ukrywali się i żyli zupełnie otwarcie. Nosili nawet specjalnych mundury, które określały ich przynależność. Początkowo w II wieku n.e. byli szpiegami na cesarskim dworze, mającymi chronić cesarza przed ewentualnymi spiskami. Na przełomie II i III wieku n.e. obserwowali poczynania wysokich rangą wojskowych, senatorów oraz chrześcijanom. Naturalnie w międzyczasie zajmowali się zbieraniem podatków oraz aresztowaniami, które w czasie kryzysu III wieku n.e. osiągnęły apogeum. Wówczas w społeczeństwie rzymskim objawiła się jawna pogarda dla tych funkcjonariuszy.

Ze względu na popełniane przez frumenatrii nadużycia cesarz Dioklecjan (284-305 n.e.) rozwiązał tę jednostkę i zastąpił ją tzw. agentes in rebus („agenci generalni”). Zmiana ta polegała na tym, że rekrutowano ich z cywilów, a nie wojskowych. Tym samym zwiększyła się liczebność jednostki – z 200 do 1000. Rekonstrukcja urzędu nie przyniosła dużej zmiany, gdyż nadal miały miejsce nadużycia, a sama jednostka agentes in rebus działała w cesarstwie bizantyjskim aż do VIII wieku.

Źródła wykorzystane
  • Crowdy Terry, Historia szpiegostwa i agentury
  • Dymowski Arkadiusz, Agentes in rebus. Antyczny rodowód współczesnych służb specjalnych
  • Krawczuk Aleksander, Julian Apostata, Warszawa 1987
  • Pikulska-Robaszkiewicz A., Funkcjonariusze służb specjalnych w późnym Cesarstwie
  • Tarwacka Anna, Szpiedzy i detektywi w świecie rzymskim okresu republiki i pryncypatu

IMPERIUM ROMANUM potrzebuje Twojego wsparcia!

Aby portal mógł istnieć i się dalej rozwijać potrzebne jest finansowe wsparcie. Nawet najmniejsze kwoty pozwolą mi opłacić dalsze poprawki, ulepszenia na stronie oraz serwer. Wierzę w to, że będę mógł liczyć na szersze wsparcie, które pozwoli mi jeszcze bardziej poświęcić się mojej pracy i pasji, maksymalnie usprawniać stronę oraz ukazywać świat antycznych Rzymian w interesującej formie.

Wesprzyj IMPERIUM ROMANUM!

Nowości ze świata antycznego Rzymu

Jeżeli chcesz być na bieżąco z nowościami na portalu oraz odkryciami ze świata antycznego Rzymu, zapisz się do newslettera.

Zapisz się do newslettera!

Księgarnia rzymska

Zapraszam do kupowania ciekawych książek poświęconych historii antycznego Rzymu i starożytności. Czytelnikom przysługuje rabat na wszelkie zakupy (hasło do rabatu: imperiumromanum).

Zajrzyj do księgarni

Raport o błędzie

Poniższy tekst zostanie wysłany do naszych redaktorów