Ta strona nie może być wyświetlana w ramkach

Przejdź do strony

Jeśli znajdziesz błąd ortograficzny lub merytoryczny, powiadom mnie, zaznaczając tekst i naciskając Ctrl + Enter.

Initium aestatis

Ten wpis dostępny jest także w języku: angielski (English)

Forum Romanum latem
Forum Romanum latem

Initium aestatis oznacza w łacinie dosłownie „początek lata” i nie miał on charakteru święta dla Rzymian – potwierdzeniem jest brak takowych informacji zarówno w Fasti Antiates Maiores, oficjalnym kalendarzu świąt publicznych, jak i w „Fasti” Owidiusza.

Początek kalendarzowego lata (initium aestatis), astronomicznie wyznaczony przez wschód gwiazdozbioru Plejad. Według Pliniusza Starszego1 wypada on w 48 dniu po równonocy wiosennej. Ta w kalendarzu juliańskim wyznaczona jest na 8 dzień przed Kalendami kwietniowymi – czyli 25 marca.

Wydawałoby się zatem, że Rzymianie za pierwszy dzień lata przyjmowali 12 maja. W rzeczywistości jednak różne źródła podają tu różne daty. Dla Warrona i Kolumelli początek lata wypada 9 maja. Dla Owidiusza – 13 maja.

Jedną z przyczyn tego zamieszania mogą być błędy interkalacji (zliczania lat przestępnych) popełniane w latach 42-9 p.n.e. W ich wyniku kalendarz zaczął się późnić, a to opóźnienie w roku 13 p.n.e. wynosiło dwa dni. W tym właśnie roku na Polu Marsowym rozpoczęto budowę wielkiego zegara słonecznego zwanego Solarium Augusti. Pełnił on też funkcje kalendarza, a początek lata jest na nim zaznaczony w dniu 7 maja. Pliniusz Starszy w I wieku n.e. stwierdza, że ten kalendarz się rozregulował i zastanawia się nad przyczynami (przyczyną była kompensująca opóźnienie korekta interkalacji przeprowadzona w latach 8 p.n.e. – 4 n.e.).

Za początek lata astronomicznego Rzymianie przyjmowali – tak jak i my to czynimy do tej pory – dzień przesilenia letniego (solstitium). W kalendarzu juliańskim ten termin przypada 8 dnia przed Kalendami lipcowymi (24 czerwca).

Przypisy
  1. Pliniusz Starszy, Historia naturalna, XVIII.68
Źródła wykorzystane
  • wschód Plejad w 48 dniu po równonocy wiosennej: Plin. Nat. XVIII 222
  • równonoc wiosenna 25 marca: Plin. Nat. XVIII 246
  • początek lata wg Warrona: Var. RR I 28
  • początek lata wg Kolumelli: Colum. XI 34
  • początek lata wg Owidiusza: Ov. Fast. V 599-602
  • początek lata wg Solarium Augusti: Brill's New Pauly, hasło Seasons
  • deregulacja Solarium Augusti i hipotetyzowanie o przyczynach: Plin. Nat. XXXVI 72-73
  • początek lata astronomicznego 24 czerwca: Plin. Nat. XVIII 264.

IMPERIUM ROMANUM potrzebuje Twojego wsparcia!

Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na kanałach społecznościowych, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie. Nawet najmniejsze kwoty pozwolą mi opłacić dalsze poprawki, ulepszenia na stronie oraz serwer.

Wesprzyj IMPERIUM ROMANUM!

Wesprzyj IMPERIUM ROMANUM

Nowości ze świata antycznego Rzymu

Jeżeli chcesz być na bieżąco z najnowszymi wpisami na portalu oraz odkryciami ze świata antycznego Rzymu, zapisz się do newslettera, który jest wysyłany w każdą sobotę.

Zapisz się do newslettera!

Zapisz się do newslettera

Księgarnia rzymska

Zapraszam do kupowania ciekawych książek poświęconych historii antycznego Rzymu i starożytności. Czytelnikom przysługuje rabat na wszelkie zakupy (hasło do rabatu: imperiumromanum).

Zajrzyj do księgarni

Księgarnia rzymska

Raport o błędzie

Poniższy tekst zostanie wysłany do naszych redaktorów