Rozdziały
Archeolodzy w Szkocji dokonali niezwykłego odkrycia, które ponownie pokazuje, jak daleko na północ dotarło Imperium Romanum. Pod przydomowymi ogrodami w miejscowości Bearsden odnaleziono pozostałości nieznanego wcześniej rzymskiego fortu wojskowego związanego z Wałem Antoninusa – najbardziej wysuniętą na północ granicą cesarstwa.
Odkrycie jest o tyle zaskakujące, że przez dziesięciolecia nikt nie podejrzewał, iż pod spokojną dzielnicą mieszkalną mogą znajdować się relikty rzymskiej obecności sprzed niemal 1900 lat. Badacze natrafili na kamienne konstrukcje, fragmenty fortyfikacji oraz rów obronny, prawdopodobnie należące do niewielkiego posterunku wojskowego.
Zapomniana strażnica na krańcu Imperium
Zdaniem archeologów odkryta budowla była małym fortem stanowiącym element systemu obronnego Wału Antoninusa. Konstrukcja miała kontrolować ruch ludności oraz ostrzegać przed zagrożeniami nadchodzącymi z północy.
Wał Antoninusa został wzniesiony około 142 roku n.e. z rozkazu cesarza Antoninusa Piusa. Rozciągał się przez środkową część dzisiejszej Szkocji i miał wyznaczać północną granicę rzymskiej Brytanii. Choć obecnie znacznie słynniejszy jest Wał Hadriana, to właśnie Wał Antoninusa przez pewien czas stanowił najbardziej wysuniętą granicę całego Imperium Romanum.
Odkrycie pod zwykłymi ogrodami
Najbardziej niezwykły jest sam kontekst odkrycia. Pozostałości fortu odnaleziono pod trzema prywatnymi ogrodami przy Boclair Road w Bearsden. Badania rozpoczęto w związku z pracami planistycznymi i początkowo nie spodziewano się tak znaczących znalezisk.
Archeolodzy odkryli kamienną podstawę, prawdopodobnie podtrzymującą ziemno-drewniane umocnienia, oraz fragment fosy obronnej. W jej wnętrzu zachowały się nawet elementy drewna, które udało się poddać datowaniu radiowęglowemu. Wyniki wskazały okres od II do III wieku n.e., kiedy Rzymianie utrzymywali kontrolę nad tym regionem.
Granica, której Rzym nie zdołał utrzymać
Choć Rzymianie zbudowali Wał Antoninusa, ich panowanie w tej części Brytanii nie trwało długo. Już po kilkudziesięciu latach cesarstwo wycofało się na południe, ponownie opierając obronę na Wale Hadriana. Północne ziemie pozostały poza trwałą kontrolą Rzymu, a miejscowe plemiona nadal stawiały opór imperialnej ekspansji.
Właśnie dlatego każde nowe odkrycie związane z rzymską obecnością w Szkocji wzbudza ogromne zainteresowanie historyków. Pozwala bowiem lepiej zrozumieć, jak wyglądało życie żołnierzy stacjonujących na samym krańcu znanego im świata.
