Rozdziały
Bruttia Crispina (Kryspina) – cesarzowa nie tylko zapomniana przez historię, ale przede wszystkim żona cezara Kommodusa.
Żona następcy tronu
Bruttia Crispina pochodziła z arystokratycznego rodu Bruttiów, jednej z najstarszych i najbardziej wpływowych rodzin w Rzymie. Jej ojciec, Gaius Bruttius Praesens, był dwukrotnym konsulem i bliskim współpracownikiem cesarza Marka Aureliusza. Związek jego córki z młodym Kommodusem, jedynym żyjącym synem cesarza, był więc nie tylko politycznym sojuszem, ale także elementem starannie ułożonej polityki dynastycznej.
Ślub odbył się w 178 roku n.e., w chwili, gdy Kommodus był już współcesarzem. Bruttia Crispina natychmiast zyskała tytuł Augusty, co czyniło ją oficjalną cesarzową. Wizerunek młodej kobiety pojawił się na monetach, a jej obecność przy boku Kommodusa miała symbolizować stabilność i ciągłość dynastii Antoninów.
Milczenie o Crispinie
Mimo wysokiej pozycji, źródła historyczne o Crispinie milczą niemal zupełnie. Nie zachowały się żadne wzmianki o jej działalności czy wpływie politycznym. Możliwe, że była postacią raczej symboliczną – reprezentantką porządku w świecie coraz bardziej pogrążającym się w chaosie.
Jednak ten brak informacji jest też bardzo wymowny. Bruttia Crispina była pożyteczna, dopóki spełniała swoją rolę – a gdy przestała, została usunięta.
Oskarżenie i wyrok
W 188 roku n.e. Bruttia Crispina została oskarżona o cudzołóstwo – przestępstwo, które w Rzymie mogło skutkować wygnaniem, a nawet śmiercią. Historycy do dziś spierają się, czy zarzut był prawdziwy, czy też jedynie wygodnym pretekstem dla pozbycia się żony, która nie dała Kommodusowi następcy tronu.
Została zesłana na wyspę Capri – miejsce, które już wcześniej służyło jako więzienie dla niewygodnych członków rodziny cesarskiej. Tam najprawdopodobniej została zamordowana, choć szczegóły jej śmierci pozostają nieznane. Zniknęła z historii tak cicho, jak się w niej pojawiła.
Rywalki – Bruttia Crispina kontra Lucilla
Choć źródła historyczne są skąpe, wszystko wskazuje na to, że Bruttia Crispina nie miała łatwego życia na dworze cesarskim. Jedną z głównych postaci, z którymi mogła wchodzić w konflikt, była Lucilla – starsza siostra Kommodusa, wdowa po cesarzu Lucjuszu Werusie i kobieta o ogromnych ambicjach politycznych.
Lucilla, choć nie pełniła już roli cesarzowej, wciąż cieszyła się ogromnym prestiżem i wpływem na dworze. Nazywana przez niektórych „prawdziwą Augustą”, miała silne poczucie własnej pozycji i — jak się wydaje — niewiele sympatii dla młodej żony swojego brata. Crispina, choć formalnie była cesarzową, musiała dzielić przestrzeń władzy z kobietą, która nie zamierzała zejść ze sceny bez walki.
Niektórzy historycy sugerują, że Lucilla mogła widzieć w Crispinie zagrożenie — nie tylko dla własnego wpływu, ale także dla ambicji dynastycznych. Jej nienawiść do Kommodusa była znana; w 182 roku n.e. została zamieszana w spisek przeciwko cesarzowi, mający na celu jego zabójstwo. Czy planowała zastąpić brata kimś innym – być może własnym synem – i czy obawiała się, że Crispina urodzi dziedzica, który wzmocni pozycję Kommodusa?
Choć nie ma dowodów na otwartą wojnę między nimi, atmosfera dworu wypełniona była intrygami, podsłuchami i wzajemną nieufnością. Crispina, młoda i pozornie bezbronna, mogła być łatwym celem. A Lucilla – inteligentna, doświadczona i bezwzględna – z pewnością nie była osobą, którą chciałoby się mieć za przeciwniczkę.
W ostatecznym rozrachunku żadna z nich nie wygrała. Najpierw Lucilla została stracona za udział w spisku, później Crispina – zesłana i prawdopodobnie zamordowana. Dwie kobiety, których losy splotly się w tragicznej grze o władzę, która zakończyła się upadkiem ich obu.