Ciekawostki starożytnego Rzymu (Inne)

Kiedy myślimy o zwierzętach, które najbardziej wpłynęły na losy ludzkości, najpewniej na pierwszym miejscu stawiamy konie – wszak to na ich grzbietach przemieszczały się armie, władcy, a w końcu i rzesze zwykłych ludzi. Być może pomyślelibyśmy o psie – pierwszym udomowionym zwierzęciu w historii. Ale w tych rozważaniach często zapominamy o innym, niepozornym stworzeniu, którego rola była nie mniejsza, a może nawet jeszcze bardziej znacząca niż wyżej wymienionych. Osioł, odkąd został udomowiony w Północnej Afryce ok. 6000 r. p.n.e., stał się najważniejszym zwierzęciem jucznym w dziejach starożytności.

Rzymianie podejmowali decyzje polityczne i wojenne na podstawie obserwacji lotu i zachowania ptaków! W starożytnym Rzymie praktyka ta zwana była auspicjami (łac. auspicium, od avis, ptak + specere, patrzeć). Auspicje były obowiązkowym rytuałem przed podjęciem ważnych decyzji, takich jak rozpoczęcie wojny, wybór konsula czy założenie miasta. Specjalnie wyznaczeni kapłani – augurzy – stali z zakrzywioną laską rytualną zwaną lituusem pod wyznaczonym obszarem nieba i obserwowali kierunek lotu, liczbę i gatunek ptaków.

W jednych z najpotężniejszych lat, gdy Rzym rozciągał swoje granice od Brytanii po Syrię, gdy Juliusz Cezar przemawiał na Forum i gdy legiony deptały kurz dróg ciągnących się w stronę Eufratu, istniała choroba, której żaden triumfator nie potrafił pokonać. Nie było wtedy ani skutecznej wiedzy, ani cudownej receptury, tylko doświadczenie i instynkt, a jednak każdy Rzymianin znał jej imię, choć wypowiadane nie tak, jak my dziś.

Poemat Aleksandra (stgr. Ἀλεξάνδρα), enigmatyczne i najbardziej zawiłe dzieło starożytności, już za swoich czasów stanowiło czytelnicze wyzwanie. Dzieło powstało najprawdopodobniej w III wieku p.n.e. i już wtedy wpisano je na listę szkół Grecji i Rzymu. Autorstwo przypisuje się twórcy Lykofronowi z Chalkis, choć w tej kwestii historycy wciąż toczą spory. Głównym powodem tych dyskusji są znajdujące się w Aleksandrze enigmatyczne wzmianki o Rzymie, zapowiadające jego przyszłą potęgę. Dzieło intryguje – jest pełną zagadek i trudnych słów wizją o upadku Troi oraz dalszych kolei losów mitycznych herosów wypowiedzianą ustami wieszczki Kasandry.

Kilka dużych rzeźb znalazło się wśród skarbów artefaktów, które nurkowie wydobyli z wód w pobliżu Aleksandrii w Egipcie.

Na murach starożytnych Pompejów, Herkulanum i innych rzymskich miast archeolodzy odkryli tysiące napisów, które pozwalają zajrzeć w codzienne życie mieszkańców imperium. To tzw. graffiti – krótkie notatki, hasła polityczne, miłosne wyznania, a nawet obelgi. W przeciwieństwie do monumentalnych inskrypcji ku czci cesarzy, owe rysunki i napisy pozwalają usłyszeć autentyczny, często zabawny głos zwykłych Rzymian.

Trąd to choroba, którą wiele osób kojarzy z biblijnymi opowieściami oraz średniowiecznymi wydzielonymi obszarami dla trędowatych. W praktyce jednak, bez odpowiedniej wiedzy mikrobiologicznej jaką posiadamy dziś, zarówno w czasach biblijnych jak i późniejszych, wiele chorób z objawami skórnymi było mylnie interpretowanych jako trąd. Z tą przypadłością, a także innymi dające objawy, musieli radzić sobie także antyczni Rzymianie.

Aulus Korneliusz Celsus był rzymskim uczonym i encyklopedystą z I wieku n.e., znanym przede wszystkim jako autor dzieła De Medicina, jednego z najważniejszych źródeł wiedzy medycznej starożytności. Opisał on w swoim dziele różne metody leczenia chorób ogólnych, a w tym zalecał upuszczanie krwi (sanguis mittendus), jako działanie zapobiegawcze w przypadku przepełnienia organizmu nadmiarem „płynów”.

Pliniusz Starszy w swojej „Historii naturalnej” (Księga XXXVII, rozdział 12) opisał elektrostatyczne właściwości bursztynu. Zauważył, że potarty palcami, pod wpływem ciepła, przyciąga lekkie przedmioty, takie jak plewy, suche liście i włókna. To spostrzeżenie Pliniusza pokazuje, jak starożytni uczeni obserwowali i opisywali zjawiska przyrodnicze, które dopiero wiele wieków później zostały naukowo wyjaśnione.

Brutalność i okrucieństwo często kojarzą się ze starożytnym Rzymem, a jednym z najbardziej przerażających zwyczajów był zwyczaj wykorzystywania skazańców jako „ludzkich latarni”. Jak wyglądał ten okrutny sposób karania i co mówi o mentalności rzymskiego imperium? O tym w poniższym artykule.