Ta strona nie może być wyświetlana w ramkach

Przejdź do strony

Jeśli znajdziesz błąd ortograficzny lub merytoryczny, powiadom mnie, zaznaczając tekst i naciskając Ctrl + Enter.

Rozpad cesarstwa rzymskiego według Edwarda Gibbona

Edward Gibbon
Edward Gibbon

Według Edwarda Gibbona (1737-1794), autora klasycznego dzieła Zmierzch Cesarstwa Rzymskiego, największy wpływ na rozkład Imperium Rzymskiego miało m.in. chrześcijaństwo, utrata wartości obywatelskich przez Rzymian czy „wielka wędrówka ludów”

Historyk podkreślał, że duży wpływ na upadek Rzymu miała inwazja plemion barbarzyńskich od III wieku n.e. Co więcej duży wpływ na słabość militarną legionów miał upadek moralny i zatracenie cnoty obywatelskiej wśród Rzymian.

W drugim wieku ery chrześcijańskiej Cesarstwo Rzymskie obejmowało najpiękniejsze połacie świata i najbardziej cywilizowaną część ludzkości… ogień geniuszu wygasł i nawet duch wojskowy się ulotnił… niezgoda wewnętrzna i najazdy najsroższych barbarzyńców z nieznanych obszarów północnych… wszystko to było zaledwie przygotowaniem, zatrważającymi znakami zapowiadającymi zbliżanie się wielkiej katastrofy Rzymu.
…zmienność fortuny, która nie oszczędza ani człowieka, ani najdumniejszych z jego dzieł… zasypuje ziemią imperia i miasta we wspólnym grobie.

Edward Gibbon, Zmierzch Cesarstwa Rzymskiego

Kolejnym istotnym powodem upadku Rzymu miało być powstanie gwardii pretoriańskiej za Oktawiana Augusta i jej oddziaływanie na władzę centralną w późniejszym okresie.

Edward Gibbon zwracał uwagę na negatywny wpływ chrześcijaństwa na wszelkie aspekty Imperium, a zwłaszcza wojskowość. Zgodnie z wiarą chrześcijańską lepsze życie czekało po śmierci, a co więcej apostołowie zalecali pacyfizm, co było sprzeczne z wojowniczym nastawieniem Rzymian. Co więcej, wyznawcy Chrystusa byli podzieleni, co spowodowało że społeczeństwo rzymskie przestało być zjednoczone.

Różne wyznania i formy kultu istniejące w Rzymie były przez zwykłych ludzi uważane za równie prawdziwe, przez filozofów za równie fałszywe, a przez urzędników – za równie użyteczne.

Edward Gibbon, Zmierzch Cesarstwa Rzymskiego

Wielu późniejszych historyków – wraz z rozwojem badań i kolejnymi odkryciami archeologicznymi – zaczęło krytykować argumentację Gibbona i „upraszczanie sprawy”. Między innymi John Bagnell Bury (1861-1927) – skrytykował Gibbona, za jego wizję upatrywania powodu upadku Rzymu w rozszerzającym się chrześcijaństwie. Jak zauważa Wschodnie Cesarstwo było mocno chrześcijańskie, a przetrwało jeszcze wiele wieków. Ponadto uważa, że podejście Gibbona jest zbyt jedno-przyczynowe i niepełne. Bury twierdzi, że upadek Rzymu wynikał z serii złożonych wydarzeń, co wyklucza wypunktowanie generalnych przyczyn. Rzym trapiło wiele kryzysów, które pojawiały się w tym samym czasie: regres gospodarczy, najazd Germanów, depopulacja Italii, zależność armii od germańskich foederati, zdrada Stylichona, utrata woli walki, śmierć Flawiusza Aecjusza czy brak wodza na miarę Aecjusza. Była to seria nieszczęśliwych zbiegów wypadków i okoliczności, które doprowadziły do wielkiej katastrofy.

Podkreślić należy jednak, że to właśnie Edward Gibbon zapoczątkował zainteresowanie historyków kresem istnienia Cesarstwa Rzymskiego i „wędrówką ludów”.

Więcej o przyczynach upadku Rzymu

Źródła wykorzystane
  • Edward Gibbon, Zmierzch Cesarstwa Rzymskiego

IMPERIUM ROMANUM potrzebuje Twojego wsparcia!

Aby portal mógł istnieć i się dalej rozwijać potrzebne jest finansowe wsparcie. Nawet najmniejsze kwoty pozwolą mi opłacić dalsze poprawki, ulepszenia na stronie oraz serwer. Wierzę w to, że będę mógł liczyć na szersze wsparcie, które pozwoli mi jeszcze bardziej poświęcić się mojej pracy i pasji, maksymalnie usprawniać stronę oraz ukazywać świat antycznych Rzymian w interesującej formie.

Wesprzyj IMPERIUM ROMANUM!

Nowości ze świata antycznego Rzymu

Jeżeli chcesz być na bieżąco z nowościami na portalu oraz odkryciami ze świata antycznego Rzymu, zapisz się do newslettera.

Zapisz się do newslettera!

Księgarnia rzymska

Zapraszam do kupowania ciekawych książek poświęconych historii antycznego Rzymu i starożytności. Czytelnikom przysługuje rabat na wszelkie zakupy (hasło do rabatu: imperiumromanum).

Zajrzyj do księgarni

Raport o błędzie

Poniższy tekst zostanie wysłany do naszych redaktorów