Ta strona nie może być wyświetlana w ramkach

Przejdź do strony

Jeśli znajdziesz błąd ortograficzny lub merytoryczny, powiadom mnie, zaznaczając tekst i naciskając Ctrl + Enter.

Łuk Konstantyna Wielkiego

Ten wpis dostępny jest także w języku: angielski (English)

Łuk Konstantyna Wielkiego
Łuk Konstantyna Wielkiego

Łuk triumfalny będący pomnikiem chwały cesarza Konstantyna Wielkiego. Został wystawiony w Rzymie dnia 25 lipca 315 roku n.e. dla uczczenia dziesięciolecia rządów (decennalia) oraz jego zwycięstwa nad Maksencjuszem w bitwie o most Mulwijski w 28 października 312 roku n.e.

Budowa łuku trwała od 312 do 315 roku n.e. Budowla o wysokości 21 metrów, szerokości 25 metrów i głębokości 7 metrów ustawiona została w pobliżu Koloseum i Świątyni Wenus i Romy, pomiędzy wzgórzem Palatyn i Celius. Miejsce to było nieprzypadkowe, gdyż właśnie tędy prowadziła trasa triumfu (via Triumphalis), którą w czasach cesarstwa kroczył cesarz.

W czasach średniowiecza łuk triumfalny został włączony w konstrukcję jednej z twierdz, dzięki czemu budowla w dużej mierze zachowała się do dziś. Pierwsze ważniejsze prace renowacyjne przeprowadzono w XVIII wieku.

Konstrukcja i zdobienia

Płaskorzeźby na łuku Konstantyna Wielkiego. Płaskorzeźby pochodzące z czasów Konstantyna cechuje jedno planowość i symetryczna kompozycja, w której postać władcy umieszczona centrum przedstawiana jest frontalnie.
Na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach 3.0.

Łuk ma konstrukcję trójprzęsłową. Posiada jedno główne oraz dwa mniejsze wejścia z czterema kolumnami w porządku korynckim ustawionymi na wysokich ozdobionych reliefami postumentach. Nad nimi w attyce umieszczono osiem rzeźb ukazujących Daków, uosabiających podbite przez Trajana plemiona dackie. Rzeźby pochodzą z czasów Trajana. Obok postaci znajdują się panele z reliefami, które zostały wzięte z nieznanego monumentu powstałego na cześć Marka Aureliusza. Widać na nich wydarzenia z czasu panowania cesarza m.in. triumfalny powrót cesarza (adventus), opuszczanie miasta przez władcę, rozdawnictwo monet wśród ludu czy przesłuchanie germańskiego jeńca przez Marka Aureliusza. Na attyce znajdują się także panele z reliefami nawiązującymi do dokonań cesarza Trajana, które zaczerpnięto z fryzu z pewnej budowli z czasów Trajana. Umieszczenie zdobień z obiektów z czasu dynastii Antoninów dowodzi, że Konstantyn chciał nawiązać do złotego okresu Cesarstwa.

Inskrypcja nad głównym przejściem głosi:

IMP(eratori) · CAES(ari) · FL(avio) · CONSTANTINO · MAXIMO · P(io) · F(elici) · AVGUSTO · S(enatus) · P(opulus) · Q(ue) · R(omanus) · QVOD · INSTINCTV · DIVINITATIS · MENTIS · MAGNITVDINE · CVM · EXERCITV · SVO · TAM · DE · TYRANNO · QVAM · DE · OMNI · EIVS · FACTIONE · VNO · TEMPORE · IVSTIS · REMPVBLICAM · VLTVS · EST · ARMIS · ARCVM · TRIVMPHIS · INSIGNEM · DICAVIT

czyli:

Władcy (Imperatorowi) Cesarzowi Flawiuszowi Konstantynowi Maksymusowi Pobożnemu i Szczęśliwemu Augustowi senat i lud Rzymu zadedykował łuk triumfalny, ponieważ on dzięki boskiej inspiracji i wielkości swego umysłu wraz ze swoim wojskiem przyniósł zemstę zarówno tyranowi jak i wszystkim jego poplecznikom sprawiedliwą bronią w tym samym czasie.

tłum. Matylda Obryk

Słowa INSTINCTV DIVINITATIS, czyli: „dzięki boskiej inspiracji”, niekiedy są rozumiane jako potwierdzenie zmiany wyznania przez cesarza.

Pod głównym przejściem znajduje się inskrypcja: LIBERATORI VRBIS – FUNDATORI QVIETIS, czyli „wyzwoliciel miasta – twórca pokoju”.

Wspomnieć należy także o dwóch reliefowych medalionach z czasów Hadriana znajdujących się tuż nad przejściem. Pierwszy znajdujący się po stronie południowej ukazuje sceny związane z polowaniem. Drugi po stronie północnej przedstawia sceny z polowania na niedźwiedzia i lwa, składanie ofiar Apollinowi oraz Herkulesowi.

Łuk ma konstrukcję trójprzęsłową. Przeloty, na każdej fasadzie, rozdzielają cztery kolumny w porządku korynckim.
Na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach 3.0.

Na łuku wyróżnia się także fryz tzw. ciągły, okalający obiekt, który powstał za panowania Konstantyna. Widać na nim wielokrotnie Konstantyna biorącego udział w wojnie z Maksencjuszem. Reliefy ukazują m.in. zwycięską bitwę przy Moście Mulwijskim, utonięcie w rzece Maksencjusza, wejście Konstantyna do Rzymu, przemowę Konstantyna do ludu na Forum Romanum oraz rozdanie nagród (liberalitas). Postać cesarza ukazana frontalnie znajduje się zawsze w centrum. Pozostałe postacie na płaskorzeźbie są ukazane z profilu, co dodatkowo uwzniośla Konstantyna. Dzieło to wykonane jest jednoplanowo. Medaliony na ścianach bocznych przedstawiają Dianę, Księżyc i Słońce. Z czasów Konstantyna pochodzą też wizerunki Wiktorii umieszczone nad głównym przelotem oraz postacie barbarzyńców stojących na bazie łuku.

Łuk triumfalny Konstantyna Wielkiego pierwotnie zwieńczony był kwadrygą powożoną przez Sol Invictus z brązu, która jednak została zagrabiona podczas zdobycia Rzymu przez Gotów (410 n.e.) lub Wandalów (455 n.e.).

Źródła wykorzystane
  • Mary Beard, The Roman Triumph, 2009
  • Bernard Berenson, The Arch of Constantine: The Decline of Form, London 1954
  • Brigitte Hintzen-Bohlen, Rzym. Sztuka i architektura
  • Witold Szolginia, Architektura, Warszawa 1992

IMPERIUM ROMANUM potrzebuje Twojego wsparcia!

Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na kanałach społecznościowych, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie. Nawet najmniejsze kwoty pozwolą mi opłacić dalsze poprawki, ulepszenia na stronie oraz serwer.

Wesprzyj IMPERIUM ROMANUM!

Wesprzyj IMPERIUM ROMANUM

Dowiedz się więcej!

Wylosuj ciekawostkę i dowiedz się czegoś nowego o antycznym świecie Rzymian. Wchodząc w poniższy link zostaniesz przekierowany do losowego wpisu.

Losowa ciekawostka

Losowa ciekawostka

Odkrywaj tajemnice antycznego Rzymu!

Jeżeli chcesz być na bieżąco z najnowszymi wpisami na portalu oraz odkryciami ze świata antycznego Rzymu, zapisz się do newslettera, który jest wysyłany w każdą sobotę.

Zapisz się do newslettera!

Zapisz się do newslettera

Księgarnia rzymska

Zapraszam do kupowania ciekawych książek poświęconych historii antycznego Rzymu i starożytności. Czytelnikom przysługuje rabat na wszelkie zakupy (hasło do rabatu: imperiumromanum).

Zajrzyj do księgarni

Księgarnia rzymska

Raport o błędzie

Poniższy tekst zostanie wysłany do naszych redaktorów