Ta strona nie może być wyświetlana w ramkach

Przejdź do strony

Jeśli znajdziesz błąd ortograficzny lub merytoryczny, powiadom mnie, zaznaczając tekst i naciskając Ctrl + Enter.

Kohorta

Ten wpis dostępny jest także w języku: angielski (English)

Kohorta (cohors; liczba mnoga cohortes) była to jednostka taktyczna armii rzymskiej licząca 3 manipuły, czyli 6 centurii. Odpowiednik ilościowy współczesnego batalionu. Legion liczył dziesięć kohort. W czasach Juliusza Cezara liczyła 600 ludzi. Nazewnictwo kohort było nieskomplikowane: „pierwsza kohorta”, „druga kohorta” itd. Za Cesarstwa Rzymskiego pierwsza kohorta legionu – cohors miliaria – liczyła 800 żołnierzy (5 centurii po 160 żołnierzy); pozostałe – cohortes quingenariae – po 480 (6 centurii po 80 żołnierzy). Kohorty nie miały w normalnych warunkach własnego dowódcy, lecz były w czasie walki dowodzone przez najwyższego stopniem centuriona. Pierwsza kohorta dowodzona była przez Primus Pilus (najwyższy rangą centurion w legionie). Kohorta ta dzierżyła sztandar i orła legionu w czasie walki, czyniąc ją najbardziej doświadczoną i prestiżową jednostką. Zwiększenie liczebności i znaczenia pierwszej kohorty nastąpiło w I wieku n.e.

Centurioni kolejnych sześciu centurii (od najmniej do najbardziej prestiżowego stanowiska): hastatus posterior, hastatus prior, princeps posterior, princeps prior, pilus posteriorpilus prior.

Kohorta liczyła najczęściej około 480 żołnierzy. Każda z 6 centurii (centuriae) składała się z 80 ludzi, gdzie każda dowodzona była przez centuriona, wspieranego przez młodszego oficera. Centuria na przestrzeni dziejów liczyła od 60 do 80 ludzi.

Kohorta jako jednostka taktyczna powstała w wyniku reform Mariusza przeprowadzonych około 108 roku p.n.e. Znosiła system manipułowy i podział legionistów na hastati,  principes i triarii (choć w nomenklaturze rzymskiej nazwy te pozostały, lecz oznaczały po prostu poszczególne, identycznie wyposażone kohorty). Wraz ze zniesieniem „klas” żołnierzy ujednolicono uzbrojenie.

Warto odnotować, że pierwsza wzmianka o kohorcie pojawia się u Polibiusza, a dotyczy walk w Hiszpanii prowadzonych przez Scypiona Afrykańskiego Starszego w czasie II wojny punickiej. Wzmianka ta pokazuje, że koncepcja większych związków taktycznych niż manipuł była znana wcześniej, jednak wszyscy historycy są zgodni, że był to jednorazowy zabieg.

Rodzaje kohort rzymskich

  • Cohors alaria – jednostka sojusznicza lub auxilia
  • Cohors classica – jednostka auxlia pierwotnie sformowana z żeglarzy piechoty morskiej
  • Cohors equitata – jednostka piechoty auxilia z doczepioną eskadrą jazdy
  • Cohors peditata – jednostka piechoty
  • Cohors sagittaria – jednostka łuczników
  • Cohors speculatorum – jednostka strażnicza Marka Antoniusza, skomponowana ze zwiadowców
  • Cohors torquata – jednostka auxilia nagrodzona torques (wojskową dekoracją)
  • Cohors tumultuaria (od tumultus – „chaos”) – nieregularna jednostka auxilia

Kohorty auxilia mogły być quinquagenaria (czyli nominalnie 500 żołnierzy) lub milliaria (1000 ludzi).

Inne kohorty rzymskie

W Rzymie występowały także paramilitarne kohorty, które nie należały do legionu:

  • Dziewięć kohort pretorianów (cohortes praetoriae).
    • Cohors togata – jednostka pretorianów ubranych „po cywilnemu”, wypełniających swoje obowiązki wewnątrz świętego centrum Rzymu (pomperium), gdzie zbrojne siły nie mogły przebywać.
  • Cohortes urbanae – „kohorty miejskie”; milicja patrolująca stolicę.
  • Cohortes vigilum – „wigilowie”; służby porządkowe, milicja i straż pożarna.
  • Cohors Germanorum – jednostka germańskiej straży przybocznej cesarza (Germani custodes corporis)
Źródła wykorzystane
  • Dando-Collins Stephen, Żołnierze Marka Antoniusz. III Legion Rzymski, Warszawa 2008
  • Dupuy R. E, Dupuy T. N., Historia wojskowości: starożytność - średniowiecze, Warszawa 1999

IMPERIUM ROMANUM potrzebuje Twojego wsparcia!

Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na kanałach społecznościowych, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie. Nawet najmniejsze kwoty pozwolą mi opłacić dalsze poprawki, ulepszenia na stronie oraz serwer.

Wesprzyj IMPERIUM ROMANUM!

Wesprzyj IMPERIUM ROMANUM

Dowiedz się więcej!

Wylosuj ciekawostkę i dowiedz się czegoś nowego o antycznym świecie Rzymian. Wchodząc w poniższy link zostaniesz przekierowany do losowego wpisu.

Losowa ciekawostka

Losowa ciekawostka

Nowości ze świata antycznego Rzymu

Jeżeli chcesz być na bieżąco z najnowszymi wpisami na portalu oraz odkryciami ze świata antycznego Rzymu, zapisz się do newslettera, który jest wysyłany w każdą sobotę.

Zapisz się do newslettera!

Zapisz się do newslettera

Księgarnia rzymska

Zapraszam do kupowania ciekawych książek poświęconych historii antycznego Rzymu i starożytności. Czytelnikom przysługuje rabat na wszelkie zakupy (hasło do rabatu: imperiumromanum).

Zajrzyj do księgarni

Księgarnia rzymska

Raport o błędzie

Poniższy tekst zostanie wysłany do naszych redaktorów