Ta strona nie może być wyświetlana w ramkach

Przejdź do strony

Jeśli znajdziesz błąd ortograficzny lub merytoryczny, powiadom mnie, zaznaczając tekst i naciskając Ctrl + Enter.

Marek Wipsaniusz Agrypa

(63 - 12 p.n.e.)

Ten wpis dostępny jest także w języku: angielski (English)

Rozdziały

Marek Agrypa

Marek Wipsaniusz Agrypa lub Agryppa (Marcus Vipsanius Agrippa) urodził się 63 roku p.n.e. Wybitny polityk i dowódca wojskowy. Zięć, minister i przyjaciel cesarza Augusta. Był rówieśnikiem Oktawiana i studiował razem z nim w Apolonii.

Marek był synem Lucjusza Wipsaniusza Agrypy. Jego starszy brat nosił to samo imię co ojciec, z kolei siostra nosiła imię Wipsania Polla. Rodzina Marka nie miała znaczącej roli w życiu publicznym Rzymu.
Od najmłodszych lat młody Oktawian miał zapewnione dobre wykształcenie i opiekę. Uczono go łaciny i greki oraz dobrego wysławiania się w obu językach. Jako że Marek był w tym samym wieku co Oktawian, byli razem edukowani i zostali wielkimi przyjaciółmi. Pomimo związku rodziny Agrypy z rodem Cezara, starszy brat Marka trafił w trakcie wojny domowej w latach 40 p.n.e. do obozu Pompejusza pod dowództwo Katona Młodszego w Afryce. Kiedy siły Katona zostały pokonane, brat Agrypy został wzięty do niewoli i za wstawiennictwem Oktawiana wypuszczony.

Za jego radą po zamachu na Gajusza Juliusza Cezara, Oktawian wyruszył natychmiast do Rzymu. Agrypa odegrał znaczącą rolę w wojnie przeciwko Lucjuszowi Antoniuszowi i Fulwii, bratu i żonie Marka Antoniusza, zakończonej zdobyciem Peruzji.
Dwa lata później stłumił powstanie w Galii i przekroczył Ren dla ukrócenia agresji Germanów. Po powrocie odrzucił triumf, ale przyjął konsulat w 37 roku p.n.e. Przygotował wojnę z Sekstusem Pompejuszem rozbudowując porty i szkoląc flotę w sztucznym Porcie Julijskim zbudownym w poobliżu Baiae. Następnie jako dowódca floty pokonał Sekstusa Pompejusza w bitwach pod Mylepod Naulochus w 36 roku p.n.e.

Teatr w Meridzie, Hiszpanii. Ufundowany przez Agrypę powstał pomiędzy 16 a 15 rokiem p.n.e.
Na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach 3.0.

Poślubił Pomponię, córkę przyjaciela Cycerona, Pomponiusza Attyka. W 33 roku p.n.e. został edylem i zasłużył się rozbudowując i upiększając Rzym. Został ponownie dowódcą floty, gdy wybuchła wojna z Markiem Antoniuszem. Zwycięstwo we wrześniu 31 p.n.e. w bitwie morskiej pod Akcjum nad flotą Marka Antoniusza i Kleopatry VII, było w znacznej mierze jego zasługą. Dało ono Oktawianowi pełnię władzy nad imperium rzymskim. Jako znak zaufania ze strony Oktawiana, Agrypa otrzymał rękę Marceli, jego siostrzenicy.

W 27 roku p.n.e. objął po raz trzeci konsulat i na pamiątkę bitwy pod Akcjum zbudował w Rzymie Panteon. Inskrpycje upamiętniające jego fundację zachowały się nawet po przebudowie Panteonu poprzez Hadriana. Zbudował także akwedukty i termy oraz inne budowle publiczne. Na skutek intryg Liwii i z zazdrości o wpływy Marcellusa, ostentacyjne opuścił Rzym, przyjmując namiestnictwo Syrii, choć funkcję sprawował z greckiej wyspy Lesbos. Po śmierci Marcellusa, męża Julii, córki Augusta, Oktawian wezwał go ponownie do Rzymu. Dla bliższego z nim związku nakazał rozwód z Marcelą, a za radą Mecenasa poślubienie w 21 roku p.n.e. Julii, wdowy po Marcellusie.

Świątynia Maison Carrée w Nîmes, ufundowana przez Agrypę, powstała w 19 roku p.n.e.
Na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach 3.0.

W 19 roku p.n.e. Agrypa zdusił powstanie Kantabryjczyków w Hiszpanii, w 17 roku ponownie był namiestnikiem Syrii, gdzie zyskał uznanie za swoje rządy.
Agrypa był również wybitnym geografem. Stworzył mapę ówczesnego świata, którą Oktawian August kazał umieścić w portyku zwanym Porticus Vipsania. Do tej mapy Agrypa sporządził komentarz geograficzny, który zapewne zawierał głównie dane dotyczące granic i odległości. Napisał też nie zachowaną autobiografię. Nic z jego twórczości nie przetrwało do naszych czasów.

Rekonstrukcja wizerunku Marka Wipsaniusza Agrypy.

Śmierć

Zmarł 12 roku p.n.e. w Kampanii w wieku 51 lat. August uhonorował go wspaniałym pogrzebem i pochówkiem w Mauzoleum Augusta.

Małżeństwa i potomstwo

  • ok. 37 p.n.e.Pomponia, córka przyjaciela Cycerona, Pomponiusza Attyki
    • ok. 33 p.n.e. – Wipsania
  • 28 p.n.e.Marcela Starsza, córka Gajusza Klaudiusza Marcelusa i Oktawii Młodszej, siostry cesarza Augusta
    • 27 p.n.e. – Wipsania Marcela Agrypina
    • ? – Wipsania Marcela Agrypina
  • 21 p.n.e.Julia, córka cesarza Augusta i Skrybonii
Źródła wykorzystane
  • Krawczuk Aleksander, Cesarz August, Warszawa 1973
  • Krawczuk Aleksander, Poczet cesarzy rzymskich, Warszawa 2004
  • Swetoniusz, August

IMPERIUM ROMANUM potrzebuje Twojego wsparcia!

Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na kanałach społecznościowych, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie. Nawet najmniejsze kwoty pozwolą mi opłacić dalsze poprawki, ulepszenia na stronie oraz serwer.

Wesprzyj IMPERIUM ROMANUM!

Wesprzyj IMPERIUM ROMANUM

Nowości ze świata antycznego Rzymu

Jeżeli chcesz być na bieżąco z najnowszymi wpisami na portalu oraz odkryciami ze świata antycznego Rzymu, zapisz się do newslettera, który jest wysyłany w każdą sobotę.

Zapisz się do newslettera!

Zapisz się do newslettera

Księgarnia rzymska

Zapraszam do kupowania ciekawych książek poświęconych historii antycznego Rzymu i starożytności. Czytelnikom przysługuje rabat na wszelkie zakupy (hasło do rabatu: imperiumromanum).

Zajrzyj do księgarni

Księgarnia rzymska

Raport o błędzie

Poniższy tekst zostanie wysłany do naszych redaktorów