Ta strona nie może być wyświetlana w ramkach

Przejdź do strony

Jeśli znajdziesz błąd ortograficzny lub merytoryczny, powiadom mnie, zaznaczając tekst i naciskając Ctrl + Enter.

Trebonian Gallus

(206 - 253 n.e.)

Ten wpis dostępny jest także w języku: angielski (English)

Rozdziały

Trebonianus Gallus
Imiona

Gaius Vibius Trebonianus Gallus

Panował jako

Imperator Caesar Gaius Vibius Trebonianus Gallus Augustus

Czas panowania

251 – 253 n.e.

Urodzony

206 n.e.

Zmarły

sierpień 253 n.e.

Moneta Trebonianusa Gallusa

Trebonian Gallus urodził się roku 206 n.e. w Perugii w Italii jako Gaius Vibius Trebonianus Gallus. Jego familia miała korzenie etruskie, a niektórzy członkowie rodziny osiągnęli stan senatorski. Trebonian miał dwójkę dzieci z małżeństwa ze swoją żoną – Afinia Gemina Baebiana: syna Gaius Vibius Volusianus (późniejszy cesarz Woluzjan) oraz córkę Vibia Galla.

Jego kariera polityczna była wzorowym przykładem cursus honorum. Gallus obejmował zarówno stanowiska polityczne jak i wojskowe. W 250 roku n.e. został zarządcą rzymskiej prowincji Moesia Superior, po tym jak wcześniej piastował urząd konsula. Fakt wybrania go na zarządcę tej prowincji, świadczy o zaufaniu jakim go darzył cesarz Trajan Decjusz. W Mezji, Gallus wyróżnił się pod względem wojskowym. Jego aktywne i zdecydowane dowództwo pozwalało odpychać najazdy plemion gockich zza Dunaju. Gallus stał się popularny w armii ze względu na swoje podejście do żołnierzy i wizerunek: wojskowa fryzura, potężna i wzbudzająca respekt postawa ciała.

Panowanie

W czerwcu 251 roku n.e., Trajan Decjusz i jego syn Herenniusz Decjusz (współrządca) zginęli w bitwie pod Abrittusem. Starcie (znane też jako bitwa pod Forum Terebronii) rozegrała się w pobliżu dzisiejszego miasta Razgrad w Bułgarii. Według greckiego mówcy i historyka, Deksipposa, porażka Trajana Decjusza wynikała w dużej mierze z działań Gallusa, który kolaborował z Gotami. Kiedy tylko wojska Gallusa dowiedziały się o śmierci cesarza, natychmiast obwołały go nowym imperatorem, pomimo faktu, że żył jeszcze młodszy syn Decjusza – Hostylian. Fakt, że Gallus był w dobrych kontaktach z familią cesarską i, że jego wybór na cesarza zaproponowali żołnierze, udowadniają w dużym stopniu, że twierdzenia Deksipposa są nieprawdziwe. Gallus zgodził się przyjąć władzę, a jego kolejnym krokiem było mianowanie Hostyliana na współwładcę – prawdopdoobnie aby uniknąć kolejnej wojny domowej. Niepewny co do swojej pozycji w Rzymie, Gallus zdecydował się ustabilizować sytuację na froncie gockim i zawrzeć z wrogiem pokój. Według tego porozumienia Goci mogli opuścić bez przeszkód rzymskie ziemie, zabierając ze sobą wszelkie zdobycze i jeńców. Ponadto zgodzono się, aby Rzym płacił im coroczną daninę.

Gallus dojechawszy do stolicy został uznany władcą przez Senat, a jego syn obwołany cezarem. Dnia 24 czerwca 251 roku n.e. Trajan Decjusz został ubóstwiony, a jego syn Hostylian dnia 15 lipca tego samego roku zmarł z powodu (prawdopodobnie) zarazy. Gallus chcąc udowodnić swoją kompetencję i zdobyć popularność wśród obywateli, rozkazał zapewnić ofiarom epidemii godny pochówek. Generalnie Gallus odebrany został pozytywnie przez Senat i lud Rzymu, głównie za sprawą swojego italskiego pochodzenia.
Prawdopodobnie Gallus odpowiadał także za wybuch niezorganizowanych prześladowań wobec chrześcijan. Jedynym jednak dowodem jest uwięzienie papieża Korneliusza w 252 roku n.e.

Posąg z brązu Treboniana Gallusa, datowany na III wiek n.e.
Autor: katie chao and ben muessig | Na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach 3.0.

Podobnie jak poprzednicy Gallusa, on także nie miał łatwych i przyjemnych rządów. Na wschodzie, nobil z Antiochii – Mariades, zbuntował się władzy cesarskiej, zniszczył Syrię i Kapadocję oraz uciekł do Persji. Gallus rozkazał zaatakować Persję, jednak perski władca Szapur I za wczasu najechał Armenię i zniszczył dużą armię rzymską pod Barbalissos w 253 roku n.e. Szapur następnie najechał syryjskie prowincje, gdzie zdobył wszystkie stanowiska legionistów i splądrował miasta (w tym Antiochię), bez odzewu Rzymian. Perska inwazja została powtórzona w następnym roku, jednak wystąpienie Uraniusa Antoninusa (dziedziczny kapłan Afrodyty i El Gabala w Emesie w Syrii, znany także jako Sampsiceramus) w 253 roku n.e. zmusiło Persów do opuszczenia rzymskich ziem. Po zwycięskich walkach Uranius ogłosił się cesarzem.

Nad Dunajem z kolei scytyjskie plemiona ponawiały ataki na rzymskie terytorium, pomimo porozumienia z 251 roku n.e. Scytowie najechali prowincję Asia Minor od morza, spalili Świątynia Artemidy w Efezie i wrócili na swoje tereny z łupem. Najazdy miały także miejsce w Mezji Dolnej w 253 roku n.e., jednak ostatecznie zarządca Mezji Górnej i Panonii, Emilian przejął inicjatywę i pokonał wroga w bitwie.

Śmierć

Z czasem, ciągłe porażki na frontach i ogólne niezadowolenie wśród legionistów doprowadziły do obwołania cesarzem Emiliana. Gallus zagrożony przez uzurpatora zaczął przygotowywać się na starcie. Wezwał kilka legionów z Galii do Rzymu pod dowództwem późniejszego cesarza Waleriana I. Wcześniej jednak Emilian wysłał wojska do Italii i pochwycił Gallusa pod Interdamną (obecne miasto Terni).

Co dokładnie się tam wydarzyło nie jest pewne. Późniejsze źródła wskazują, że po porażce Gallus i jego syn Woluzjan zginęli z rąk własnych żołnierzy lub po przejściu własnych legionistów na stronę uzurpatora, zginęli na rozkaz Emiliana. Niezależnie jednak, jak dokładnie wyglądały ostatnie dni życia ojca i syna, pewnym jest, że obaj zginęli w sierpniu 252 roku n.e.

Źródła wykorzystane
  • Iwaszkiewicz Piotr, Łoś Wiesław, Stępień Marek, Władcy i wodzowie starożytności. Słownik, Warszawa 1998
  • Krawczuk Aleksander, Poczet cesarzowych Rzymu, Warszawa 2001
  • Krawczuk Aleksander, Poczet cesarzy rzymskich, Warszawa 2004

IMPERIUM ROMANUM potrzebuje Twojego wsparcia!

Jeżeli podobają Ci się treści, jakie gromadzę na portalu oraz, którymi dzielę się na kanałach społecznościowych, wdzięczny będę za jakiekolwiek wsparcie. Nawet najmniejsze kwoty pozwolą mi opłacić dalsze poprawki, ulepszenia na stronie oraz serwer.

Wesprzyj IMPERIUM ROMANUM!

Wesprzyj IMPERIUM ROMANUM

Nowości ze świata antycznego Rzymu

Jeżeli chcesz być na bieżąco z najnowszymi wpisami na portalu oraz odkryciami ze świata antycznego Rzymu, zapisz się do newslettera, który jest wysyłany w każdą sobotę.

Zapisz się do newslettera!

Zapisz się do newslettera

Księgarnia rzymska

Zapraszam do kupowania ciekawych książek poświęconych historii antycznego Rzymu i starożytności. Czytelnikom przysługuje rabat na wszelkie zakupy (hasło do rabatu: imperiumromanum).

Zajrzyj do księgarni

Księgarnia rzymska

Raport o błędzie

Poniższy tekst zostanie wysłany do naszych redaktorów