Jeśli znajdziesz błąd ortograficzny lub merytoryczny, powiadom mnie, zaznaczając tekst i naciskając Ctrl + Enter.
Nieznane fakty to ciekawostki ukazujące mało znane, zaskakujące lub rzadko poruszane informacje ze świata starożytnego Rzymu i antyku. W tej kategorii znajdują się nietypowe szczegóły, ciekawostki oraz fakty, które pozwalają spojrzeć na Imperium Romanum z mniej oczywistej perspektywy.
Nazwa operacji – cięcie cesarskie – wiąże się jeszcze ze starożytnym Rzymem, gdzie prawo zakazywało pogrzebania ciężarnej kobiety bez wyciągnięcia z jej łona płodu. Nazwa ta wywodzi się od słowa caedere, które oznacza „ciąć/pruć”. Pliniusz Starszy podaje jakoby w ten sposób miał przyjść na świat Juliusz Cezar. Przeczy jednak temu fakt, że matka Cezara zmarła w 54 p.n.e., czyli 10 lat przed śmiercią syna.
Juliusz Cezar rzekł „Veni, vidi vici!”. Jednakże wymowa łaciny w starożytnym Rzymie ma niewiele wspólnego z wymową średniowieczną, późniejszą i współczesną.
Wyraz „abracadabra” po raz pierwszy pojawia się w Liber Medicinalis (znanej jako De Medicina Praecepta Saluberrima), książce medycznej pisanej wierszem po łacinie. Uważa się, że autorem mógł być Kwintus Serenus Sammonicus, uczony z dworu cesarza Septymiusza Sewera (panował w latach 193-211 n.e.) i Karakalli (209-217 n.e.). W rozdziale 51 autor zaleca, aby osoby cierpiące na malarię nosiły amulet zawierający wspomniany wyraz w formie trójkąta:
Więcej niż 90% populacji Imperium Rzymskiego pochodziło z wiejskiej biedoty i wiązało ledwo koniec z końcem. Rzymski historyk, Tytus Liwiusz wspomina centuriona, który w II wieku p.n.e. odziedziczywszy dom na prowincji i jeden iugerum (około dwie-trzecie akra) ziemi musiał wyżywić żonę i ósemkę dzieci.
Obecnie obszar śródziemnomorski jest mocno wylesiony. Deforestacja w czasie okresu rzymskiego wynikała z terytorialnej ekspansji Imperium, powiększania jego populacji, prowadzonego na dużą skalę rolnictwa i szybkiego rozwoju ekonomicznego.
Z pewnością rzymscy szewcy (sutor) byli bardzo dobrymi rzemieślnikami, a ich produkty były powszechnie noszone w całym obszarze śródziemnomorskim. Najczęściej mieszkańcy znad Tybru nosili najzwyklejsze sandały (sandalia lub soleae). Popularne były także buty (calcei – od słowa calx czyli „obcas”), które podobno najlepiej prezentowały się z togą, a tym samym noszone były przez klasy wyższe.
Lanista był trenerem gladiatorów. Sztuka lanisty polegała zapewne na wyćwiczeniu ludzi do walki, a następnie wystawieniu ich przeciw sobie w ciekawych kombinacjach: popularne było na przykład zestawienie „rybiogłowego” (mirmillo) z „sieciarzem” (retiarius).
Pliniusz Młodszy rozpoczął karierę urzędniczą za cesarza Domicjana, wycofał się jednak z życia publicznego zrażony powszechnym terrorem. Powrócił do polityki za cesarza Trajana, który darzył go zaufaniem i powierzył mu namiestnictwo prowincji Bitynii i Pontu w roku 109 n.e. W tym czasie zaproponował on władcy niezwykle ambitny i ciekawy projekt – budowę kanału żeglownego dla Nikomedii, który pomijałby Bosfor. Planowano także budowę serii akweduktów.
Rzymscy gladiatorzy jako napój energetyczny prawdopodobnie pili napój z octu, wody i popiołu roślinnego – do takich wniosków doszli naukowcy badający szczątki wojowników z Efezu (współczesna Turcja), które odkryto w roku 1933.
Wedle rzymskich pojęć każda osoba biorąca udział w walkach gladiatorów była obłożona infamią, czyli utratą czci. Wiązało się to z pozbawieniem większości praw publicznych, ograniczeniem zdolności prawnej, pozbawieniem ochrony prawnej (można było zastosować np. tortury). W sensie zatem prawnym każdy gladiator (z bardzo małymi wyjątkami) był na marginesie społeczeństwa rzymskiego.
