Ta strona nie może być wyświetlana w ramkach

Przejdź do strony

Jeśli znajdziesz błąd ortograficzny lub merytoryczny, powiadom mnie, zaznaczając tekst i naciskając Ctrl + Enter.

Cytaty Seneki Młodszego

Ten wpis dostępny jest także w języku: angielski (English)

Seneka Młodszy

Seneka Młodszy (Lucius Annaeus Seneca) żył w latach 3-65 n.e. Był retorem, pisarzem, poetą i filozofem rzymskim. Nazywany „Filozofem” był synem  Seneki Starszego (Seneca Maior) zwanego „Retorem” (Seneca Rhetor). Był wychowawcą cesarza Nerona; na początku jego rządów miał znaczne wpływy na dworze.

  • „Mędrzec będzie żył tyle, ile żyć powinien, a nie tyle, ile żyć może”
    • łacina: [Sapiens vivet quatuni debet, non vuantum potest]
    • źródło: Seneka Młodszy, Listy, LXX
  • „Kierujmy się jedynie sumieniem, nie róbmy niczego dla ludzkiej opinii. Niechże o nas będzie i zła, bylebyśmy zasługiwali na dobrą”
    • łacina: [Conscientiae satis fiat, nil in famam laboremus: sequatur vel mala, dum bene merentis]
    • źródło: Seneka Młodszy, De Ira, III.41
  • „Szczęście nie tylko samo jest chciwe, ale wystawione jest na chciwość cudzą”
    • łacina: [Et avida felicitas est et alienae aviditati exposita]
    • źródło: Seneka Młodszy, Listy XIX
  • „Nie ten jest biedny, kto posiada mało, lecz ten, kto stale pragnie mieć więcej”
    • łacina: [Non qui parum habet, sed qui plus cupit, pauper est.]
    • źródło: Seneka Młodszy, List 2
  • „Aby poznać siebie, trzeba się wystawiać na próbę. Tylko tak może się przekonać każdy, na co go stać”
  • „Boimy się nie śmierci, ale wyobrażenia, jakie o niej mamy”
  • „Być pozbawionym ojczyzny to nie do zniesienia”
    • łacina: [Carere patria intolerabile est]
    • źródło: Seneka Młodszy, Consolatio ad Helvium, 12.6
  • „Chwalebnie jest czynić to, co należy, a nie to, co wolno”
  • „Cnoty nie można nikomu zabronić, jest ona dla wszystkich otwarta”
    • latin: [Nulli praeclusa virtus est; omnibus patet, omnes admittit]
    • źródło: Seneka Młodszy, De beneficiis, 3, 18, 2
  • „Codziennie umieramy, codziennie bowiem uszczupla się jakaś część życia”
    • łacina: [Cotidie morimur, cotidie enim demitur aliqua pars vitae]
    • źródło: Seneka Młodszy, Epistulae morales ad Lucilium, III.24.20
  • „Co zrobisz drugiemu, oczekuj od niego”
    • łacina: [Ab alio exspectes, alteri quod feceris]
    • źródło: Seneka Młodszy, Epistulae morales ad Lucilium, 94.43
  • „Cudze błędy mamy na oku, nasze poza nami”
    • łacina: [Aliena vitia in oculis habemus, a tergo nostra sunt]
    • źródło: Seneka Młodszy, De Ira, II, XXVIII, 8
  • „Czego nie zabrania prawo, zabrania wstyd”
  • „Część leczenia zależy od woli wyleczenia”
  • „Często ogień i miecz zastępują lekarstwo”
  • „Człowiek nieszczęśliwy to rzecz święta”
    • łacina: [Res sacra miser]
    • źródło: Seneka Młodszy, Epigramy
  • „Człowiek to zwierzę towarzyskie”
    • łacina: [Homo-sociale animal]
    • źródło: Seneka Młodszy, De beneficiis
  • „Człowiek jest dla człowieka świętością”
    • łacina: [Homo homini res sacra]
    • źródło: Seneka Młodszy, Epistulae morales ad Lucilium, 95.33
  • „Człowiek zmęczony szuka sporu”
    • łacina: [Vetus dictum est a lasso rixam quaeri]
    • źródło: Seneka Młodszy, De Ira, III.9
  • „Czy jest coś gorszego niżeli śmierć? Życie, jeśli pragniesz umrzeć”
  • „Dla chorego i miód jest gorzki”
    • łacina: [Sunt enim quidam quibus morbi vitio mel amarum videatur]
    • źródło: Seneka Młodszy, Epistulae morales ad Lucilium, CIX.7
  • „Dla ludu religia jest prawdą, dla mędrców fałszem, a dla władców jest po prostu użyteczna”
  • „Długi dzień łagodzi ból”
    • łacina: [Dolorem dies longa consumit]
    • źródło: Seneka Młodszy, De Consolatione ad Marciam, 8
  • „Dobro nie rodzi się ze zła”
    • łacina: [Bonum ex malo non fit]
    • źródło: Seneka Młodszy, Epistulae morales ad Lucilium, 87.22
  • „Dobry człowiek różni się od boga tylko czasem trwania”
    • łacina: [Bonus tempore tantum a deo differt]
    • źródło: Seneka Młodszy, De Providentia, I
  • „Dopóki los pozwala, żyjcie wesoło”
    • łacina: [Dum fata sinunt, vivite laeti]
    • źródło: Seneka Młodszy, Hercules furens, 178
  • „Droga do gwiazd nie jest łatwa z ziemi. lub w wersji: Droga od Ziemi do Gwiazd nie jest gładka”
    • łacina: [Non est ad astra mollis e terris via]
    • opis: popularne w wersji sparafrazowanej: Przez ciernie do gwiazd. Per aspera ad astra
    • źródło: Herkules szalejący, 437
  • „Roślina, która jest przenoszona zbyt często, nigdy nie może urosnąć**”
    • łacina: [Non convalescit planta quae saepe transfertur]
    • źródło: Seneka Młodszy, Listy, 2.3
  • „Dumne i przepotężne jest miano matki”
    • łacina: [Matris superbum est nomen et nimium potens]
    • źródło: Seneka Młodszy, Phaedra, 565
  • „Gdy nie wiesz, do którego portu płyniesz, żaden wiatr nie jest dobry”
    • łacina: [Ignoranti quem portum petat, nullus suus ventus est]
    • źródło: Seneka Młodszy, Epistulae morales ad Lucilium, 71.3
  • „Głód nie ma ambicji”
    • łacina: [Ambitiosa non est fames]
    • źródło: Seneka Młodszy, Epistulae morales ad Lucilium, CXIX.14
  • „Inaczej niż życie, śmierć nie może zostać człowiekowi odebrana i dlatego możemy uważać ją za dar Boga”
  • Jeśli chcesz być kochany, kochaj
    • łacina: [Si vis amari, ama]
    • źródło: Seneka Młodszy, Epistulae morales ad Lucilium, IX.6
  • „Jeśli znajdziesz prawdziwego przyjaciela (co zdarza się naprawdę rzadko!) chroń go, bo to drugi ty”
  • „Każdy jest na tyle nieszczęśliwy, na ile się za takiego uważa”
    • łacina: [Tam miser est quisque quam credidit]
    • źródło: Seneka Młodszy, Epistulae morales ad Lucilium, VIII-XIII, 78, 13
  • „Każdy kogut na swych śmieciach śmielszy”
  • „Każdy lud może żyć i rozwijać się tylko dotąd, dokąd zna i miłuje swoją przeszłość, ginie, gdy traci dla niej szacunek”
  • „Kiedy lekarstwo jest haniebne, wstyd przychodzić do zdrowia”
  • „Klęska jest okazją do cnoty”
    • łacina: [Calamitas virtutis occasio est]
    • źródło: Seneka Młodszy, De Providentia, 4.6
  • „Kobiety (…) rozwodzą się, by wyjść za mąż, wychodzą za mąż, by się rozwieść”
    • łacina: [Feminae (…) exeunt matrimonii causa, nubunt repudii]
    • źródło: Seneka Młodszy, De Beneficiis, 3,16,2
  • „Kochać to znaczy zapomnieć o sobie”
  • „Komu wolno wiele, temu najmniej przystoi być samowolnym”
  • „Kto nie może mieć nadziei na nic, niech na nic nie traci nadziei”
  • „Kto się boi, jest niewolnikiem”
    • łacina: [Omnes timori]
    • opis: w użyciu: „Kto nie jest niewolnikiem. Niektórzy są niewolnikami chciwości, inni ambicji, wszyscy strachu” (Alius libidini servit, alius avaritiae, alius ambitioni, omnes timori).
    • źródło: Seneka Młodszy, Epistulae morales ad Lucilium, 47
  • „Kto wszędzie przebywa, ten nigdzie nie przebywa”
    • łacina: [Nusquam est, qui ubique est]
    • źródło: Seneka Młodszy, Epistulae morales ad Lucilium, II.2
  • „Kupioną wierność da się przekupić”
  • „Kogo ranek widzi wyniosłym, tego wieczór widzi powalonym”
  • „Mało jest takich, których zmuszono do niewoli, więcej tych, co dobrowolnie w nią idą”
    • łacina: [Paucos servitus, plures servitutem tenen]
    • źródło: Seneka Młodszy, Epistulae morales ad Lucilium, 22.11
  • „Miłość jest jak wiatr, raz silniejsza, a raz słabsza”
  • „Młodzi chętnie słuchają gorszych rad”
  • „Musisz żyć dla innych, jeśli chcesz żyć z pożytkiem dla siebie”
    • łacina: [Alteri vivas oportet, si vis tibi vivere]
    • źródło: Seneka Młodszy, Epistulae morales ad Lucilium, 48.2
  • „Na przyszłość zastanawiaj się nie tylko nad tym, czy prawdą jest to, co mówisz, lecz czy ten, do kogo mówisz wytrzyma prawdę”
  • „Najgorsze dla nas jest właśnie to, że wykazujemy starczą powagę, a dziecięce wady”
  • „Najlepiej przecierpieć, czego odmienić nie można”
  • „Najlepszym lekarstwem na gniew jest zwłoka”
    • łacina: [Maximum remedium iræ mora est]
    • źródło: Seneka Młodszy, Dialogi, 4.29.1
  • „Najlepszy ten, kto najmniej zły”
    • łacina: [Pro optimo sit minime malus]
    • źródło: Seneka Młodszy, O spokoju ducha, 7,4
  • „Najważniejsza umiejętność władcy to umieć znieść nienawiść”
  • „Największym władztwem jest władztwo nad samym sobą”
    • inne tłumaczenie: Panować nad sobą to najwyższa władza.
    • łacina: [Imperare sibi maximum est imperium]
    • opis: do cesarza Nerona.
    • źródło: Seneka Młodszy, Epistulae morales ad Lucilium, 113.31
  • „Najwyższym dobrem jest duch, który gardzi każdą rzeczą przygodną, a z samej cnoty czerpie radość”
    • łacina: [Summum bonum est animus fortuita despiciens, uirtute laetus]
    • źródło: Seneka Młodszy, De vita beata, IV
  • „Ludzie nauczając, uczą się”
    • łacina: [Homines dum docent discunt]
    • opis: znane także jako „Nauczając, uczymy się” (Docendo discimus).
    • źródło: Seneka Młodszy, Epistulae morales ad Lucilium, I.7.8
  • „Nie buduj domu na piasku, a szczęścia – na sercu kobiecym”
  • „Nie było wielkiego geniuszu bez przymieszki szaleństwa”
    • łacina: [Nullum magnum ingenium sine mixtura dementiae fuit]
    • źródło: Seneka Młodszy, De Tranquillitate Animi, 15
  • „Nie dla szkoły, lecz dla życia uczymy się”
    • łacina: [Non scholae, sed vitae discimus]
    • źródło: Seneka Młodszy, Epistulae morales ad Lucilium, CVI
  • „Nie ma nic niemądrzejszego niż oczekiwanie nieszczęść”
    • łacina: [Nihil est nec miserius nec stultius quam praetimere]
    • źródło: Seneka Młodszy, Epistulae morales ad Lucilium, XCVIII
  • „Nie ma większej siły niż prawdziwa miłość”
  • „Nie narazi się na cudzy śmiech, kto sam zaczął od siebie”
  • „Nie przystoi mężczyźnie bać się ciężkiej pracy”
  • „Nie sądźcie, że radość polega na uśmiechu; radość to rzecz bardzo poważna”
  • „Nie umiemy dobrodziejstw ani dawać ani przyjmować”
    • łacina: [Beneficia nec dare scimus nec accipere]
    • źródło: Seneka Młodszy, De beneficiis, I.1
  • „Nigdy nie będzie szczęśliwy ten, kogo dręczy myśl, że ktoś jest szczęśliwszy od niego”
  • „Nikt nie zapomina o swoim szczęściu”
  • „Nikt nie jest dobry przez przypadek”
    • łacina: [Nemo est casu bonus]
    • źródło: Seneka Młodszy, Epistulae morales ad Lucilium, IX.LXXVI
  • „Obfite pożywienie hamuje bystrość umysłu”
    • łacina: [Copia ciborum subtilitas animi impeditur]
    • źródło: Seneka Młodszy, Epistulae morales ad Lucilium, XV.3
  • „Od człowieka człowiekowi grozi codzienne niebezpieczeństwo”
    • łacina: [Ab homine homini cotidianum periculum]
    • źródło: Seneka Młodszy, Epistulae morales ad Lucilium, CIII.1
  • „Ojczyznę kocha się nie dlatego, że wielka, ale dlatego, że własna”
    • łacina: [Nemo enim patriam quia magna est amat, sed quia sua]
    • źródło: Seneka Młodszy, Epistulae morales ad Lucilium, LXVI.26
  • „Oszczędność jest to umiejętność unikania zbędnych wydatków”
  • „Otwartego prowadzą losy, opornego siłą ciągną”
    • łacina: [Ducunt volentem fata, nolentem trahunt]
    • źródło: Seneka Młodszy, Epistulae morales ad Lucilium, 107.11.5
  • „Pojedyncze dni uważaj za osobne żywoty”
    • łacina: [Dies singulas vitas puta]
    • źródło: Seneka Młodszy, Epistulae morales ad Lucilium, 101.10
  • „Połowa wyzdrowienia to chcieć wyzdrowieć”
  • „Porywczość jest grzechem niedojrzałości”
  • „Pośród wielu nieszczęść uczymy się sztuki milczenia”
  • „Praca jest powołaniem najlepszych”
  • „Prawda nie lubi czekać”
  • „Prawdziwa radość jest rzeczą poważną”
    • łacina: [Verum gaudium res severa est]
    • źródło: Seneka Młodszy, Epistulae morales ad Lucilium, XXIII.4
  • „Przeciwności losu uczą mądrości, powodzenie ją odbiera”
  • „Przyjaźń zawsze jest pożyteczna, a miłość często szkodliwa”
  • „Ręka rękę myje”
    • łacina: [Manus manum lavat]
    • opis: wzajemnie sobie pomagając.
    • źródło: Seneka Młodszy, Apocolocyntosis, 9, 5
  • „Szczęśliwym nie jest ten, kto wydaje się innym, lecz ten, kto sam się za takiego uważa”
  • „Tłum depce leżącego”
    • łacina: [Calcat iacentem vulgus]
    • źródło: Seneka Młodszy, Octavia, 455
  • „To, co zdobyliśmy z największym trudem, najbardziej kochamy”
  • „To dusza czyni ludzi bogatymi”
    • łacina: [Animus est, qui divites facit]
    • źródło: Seneka Młodszy, De Consolatione ad Helviam, XI.5
  • „Trudno jest wierzyć w cuda”
  • „Trzeba wysłuchać i drugiej strony”
    • łacina: [Audiatur et altera pars]
    • źródło: Seneka Młodszy, Medea, 7.42
  • „Tylko doskonały rozum czyni człowieka szczęśliwym”
  • „Tylko mężny człowiek poskromi to, co wszystkich przeraża”
  • „Tylko śmierć przywraca niewinność zwiedzionym do zbrodni”
  • „Tym więcej pragniemy, im więcej przypadło nam w udziale”
  • „Ucząc innych, sami się uczymy”
    • łacina: [Docendo discimus]
    • źródło: Seneka Młodszy, Epistulae morales ad Lucilium, I.7.8
  • „Uczymy się nie dla szkoły, lecz dla życia”
  • „Wędrowiec idący drogą dochodzi do jakiegoś końca: tylko błądzenie nie ma kresu”
  • „W walce schodzi się na poziom przeciwnika”
  • „Wiele zwierząt przewyższa nas wdziękiem”
    • łacina: [A multis animalibus decore vincimur]
    • źródło: Seneka Młodszy, Epistulae morales ad Lucilium, CXXIV
  • „Wielki jest człowiek, który w bogactwie żyje tak, jakby był ubogi”
  • „Wszystkich zrównuje proch; rodzimy się nierówni, równi umieramy”
    • łacina: [Aequat omnes cinis; impares nascimur, pares morimur]
    • źródło: Seneka Młodszy, Epistulae morales ad Lucilium, 91.16
  • „Z bliska zazwyczaj lęk jest mniejszy”
  • „Z życiem jak ze sztuką w teatrze: ważne nie jak długo trwa, ale jak zagrana”
  • „Zgodą wzrastają małe rzeczy, niezgodą największe upadają”
    • łacina: [Concordia res parvae crescunt, discordia vel maximae dilabuntur]
    • źródło: Seneka Młodszy, Epistulae morales ad Lucilium, XCIV.46
  • „Zmienne są koleje spraw”
    • łacina: [Alternae sunt vices rerum]
    • źródło: Seneka Młodszy, Naturales quaestiones, III.7
  • „Zwycięstwo bez możliwości klęski jest zwycięstwem bez chwały”
  • „Życie bez celu jest błądzeniem”
  • „Życie szczęśliwe to życie zgodne ze swoją naturą”
    • łacina: [Beata est vita conveniens naturae suae]
    • źródło: Seneka Młodszy, De Vita Beata, III.3
  • „Żyć (…) to znaczy walczyć”
    • łacina: [Vivere (…) militare est]
    • źródło: Seneka Młodszy, Epistulae morales ad Lucilium, 96.5
  • „Żyj w czasie – niezależny od czasu”
  • „Żyj z ludźmi, jakby widziany przez Boga; z Bogiem rozmawiaj, jakby słuchany przez ludzi”
    • łacina: [Vive cum hominibus tamquam deus videat, sic loquere cum deo tamquam homines audiant]
    • źródło: Seneka Młodszy, Epistulae morales ad Lucilium, X.5

IMPERIUM ROMANUM potrzebuje Twojego wsparcia!

Aby portal mógł istnieć i się dalej rozwijać potrzebne jest finansowe wsparcie. Nawet najmniejsze kwoty pozwolą mi opłacić dalsze poprawki, ulepszenia na stronie oraz serwer. Wierzę w to, że będę mógł liczyć na szersze wsparcie, które pozwoli mi jeszcze bardziej poświęcić się mojej pracy i pasji, maksymalnie usprawniać stronę oraz ukazywać świat antycznych Rzymian w interesującej formie.

Wesprzyj IMPERIUM ROMANUM!

Nowości ze świata antycznego Rzymu

Jeżeli chcesz być na bieżąco z nowościami na portalu oraz odkryciami ze świata antycznego Rzymu, zapisz się do newslettera.

Zapisz się do newslettera!

Księgarnia rzymska

Zapraszam do kupowania ciekawych książek poświęconych historii antycznego Rzymu i starożytności. Czytelnikom przysługuje rabat na wszelkie zakupy (hasło do rabatu: imperiumromanum).

Zajrzyj do księgarni

Raport o błędzie

Poniższy tekst zostanie wysłany do naszych redaktorów